Δευτέρα, 20 Μαρτίου 2017

Θεακρίνος: Πυρκαγιές



Εθιμοτυπικά πια, στην Κύπρο, τραγωδίες ανεβαίνουν το καλοκαίρι και σε εξωτερικούς χώρους. Χωρίς να είμαι απόλυτος, απλά κάνω μια παρατήρηση για χάρη της συζήτησης (ή μονόλογου παύλα κριτικής), στον ελληνόφωνο χώρο και κυριότερα στην Κύπρο η τραγωδία αντιμετωπίζεται με φόβο λόγω της… ιερότητας του είδους. Σκέφτομαι αν κάποιος Κύπριος συγγραφέας ανακατασκεύασε μια τραγωδία, έναν μύθο μιας τραγωδίας, σε ένα σύγχρονο θεατρικό έργο… Δυσκολεύομαι. 

Στο εξωτερικό η τραγωδία χαίρει εκτίμησης αλλά –όπως και το κλασικό θέατρο- είναι ταυτόχρονα ένα πεδίο πειραματισμού για πολλούς συγγραφείς. Ένα πράγμα η διασκευή και άλλο πράγμα το να βασίζεσαι σε ένα έργο και να γράφεις ένα καινούργιο. Μια εξαιρετική περίπτωση συγγραφής έργου με πρόδηλες αναφορές στον Θηβαϊκό κύκλο είναι οι Πυρκαγιές του Λιβανοκαναδού Ουαζντί Μουαουάντ.

Ο Μουαουάντ κατάγεται από τον Λίβανο, σε νεαρή ηλικία φεύγει για την Γαλλία και από εκεί στον Καναδά. Σε επίσης νεαρή ηλικία, όταν αρχίζει να σκηνοθετεί, αντιμετωπίζει κάποιες τραγωδίες, τον Οιδίποδα Τύραννο και τις Τρωάδες. Οι τραγωδίες είναι καθολικά έργα, δεν ονοματίζουν τους τόπους και τα πράγματα, δεν χρωματίζουν με εθνικά χρώματα και είναι βαθύτατα φιλοσοφικά και πολιτικά έργα. Αυτό φαντάζομαι ότι είδε ο Μαουάντ, στον Οιδίποδα, τον οποίο ουσιαστικά ανακατασκευάζει με σύγχρονα συστατικά και υλικά.

Πρόκειται για μια «ερμηνεία» του μύθου; Με αυτόν τον τρόπο δηλαδή πρέπει να αντιλαμβανόμαστε τις τραγωδίες; Πρέπει να εξανθρωπίζουμε την τραγωδία; Να κάνουμε την τραγωδία ένα κοινωνικό έργο, ψυχολογικό δράμα; Ο συγγραφέας έμαθε λοιπόν τις τραγωδίες, στην αρχή της δουλειάς του, και έκτοτε επηρεάζεται σε κάποιο βαθμό. Τα έργα του όμως δεν είναι τα κοινότυπα αστικά ψυχολογικά δράματα, δεν είναι ρεαλιστικά αλλά ταυτόχρονα είναι. Η χρονική ενότητα της τραγωδίας για παράδειγμα κατακερματίζεται στις Πυρκαγιές, όπου ακολουθούμε άλλους –καταιγιστικούς ονειρικούς- ρυθμούς.

Ο Πάρις Ερωτοκρίτου καθοδήγησε την ομάδα του έντεχνα στην ιδέα του Μουαουάντ (και του Σοφοκλή;). Δέσμευσε τον θίασο του –άλλους γνωστούς σ’ αυτόν, κι άλλους νέους- με απλότητα και ειλικρίνεια στον στόχο του κειμένου. Το αποτέλεσμα ήταν εκρηκτικό. Όλοι οι ηθοποιοί ανεξαιρέτως έδωσαν κάτι δικό τους για να δημιουργηθεί αυτό το αποτέλεσμα, όλοι οι ηθοποιοί είχαν ισότιμο βάρος στην παράσταση (που αυτό σημαίνει και ισότιμο βάρος δουλειάς). Αδυνατώ να ξεχωρίσω έναν, ήταν όλοι πραγματικά υπέροχοι στην σκηνή. 

Χωρίς να θέλω να αφήσω τους υπόλοιπους συντελεστές πίσω, αναφέρομαι εν τάχει στην «εικαστική» διαμόρφωση της Νέας Σκηνής ΘΟΚ και στον σκηνογράφο Γιώργο Γιάννου, ο οποίος μεταμόρφωσε κυριολεκτικά τον χώρο ή επανασχεδίασε τρόπον τινά τη Νέα Σκηνή. Ειδική μνεία και στους μουσικούς και στον σχεδιαστή ηχοτοπίου οι οποίοι ύψωσαν τους ηθοποιούς, όχι τόσο ηχητικά, από άποψη έντασης, αλλά από άποψη ατμόσφαιρας.

Ο τρόπος δουλειάς του σκηνοθέτη, αυτή η συλλογικότητα, νομίζω φώτισε ακόμη περισσότερο το αυτόφωτο κείμενο. Ένα τέτοιο κείμενο είναι μια τεράστια πρόκληση, δεσμεύει την προσοχή του θεατή με όλα τα μέσα και έτσι του μιλά απλά, και όχι απλοϊκά, καταφέρνει να του μιλήσει για πολιτική και ηθική (φιλοσοφία), το τραύμα, τον πόλεμο και τη θέση των νέων στον σύγχρονο κόσμο. Χάρις στην συλλογική αυτή δουλειά –παραφράζω τον ορισμό του Αριστοτέλη λοιπόν- είδαμε την αναπαράσταση μιας σπουδαίας και ολοκληρωμένης πράξης, με μια ενιαία μορφή, η οποία προκάλεσε διάφορα συναισθήματα και κατάφερε να εξηγήσει στο κοινό κάτι, να τους ξεκλειδώσει, να διευρύνει. Ένα ταξίδι αυτογνωσίας… όπως ακριβώς μια τραγωδία.

Ταυτότητα της παράστασης:
Πυρκαγιές του Ουαζντί Μουαουάντ
Μετάφραση: Ευθυμία Γιαννοπούλου
Σκηνοθεσία: Πάρις Ερωτοκρίτου
Σκηνικά: Γιώργος Γιάννου
Κοστούμια: Ρέα Ολυμπίου
Μουσική / Σύνθεση μουσικής : Βασιλική Αναστασίου, Γιάννης Κουτής (ούτι, τσουμπούς), Άλκης Αγαθοκλέους (νέι, ζουρνάς), Ρόδος Παναγιώτου (κρουστά)
Μουσική Διδασκαλία: Βασιλική Αναστασίου
Κίνηση: Αριάνα Μαρκουλίδου.
Σχεδιασμός Φωτισμών: Σταύρος Τάρταρης
Σχεδιασμός / Σύνθεση Ηχοτοπίων: Γιάννης Χριστοφίδης
Βοηθός Σκηνοθέτις: Μαρία Καρολίδου
Ερμηνεύουν οι ηθοποιοί (αλφαβητικά): Νίκη Δραγούμη, Μαργαρίτα Ζαχαρίου, Βαλεντίνος Κόκκινος, Παναγιώτα Παπαγεωργίου, Μάνος Πετράκης, Στέφανος Πίττας, Ιωάννα Σιαφκάλη, Ανδρέας Τσέλεπος.

Κυριακή, 19 Μαρτίου 2017

Θεακρίνος: Ο μεγάλος περίπατος του Πέτρου



Τώρα, στην περίφημη μεγάλη ηλικία των-σχεδόν-27-χριστε-μου, δεν μπορώ να καταλάβω γιατί στα 13 έβρισκα τον Μεγάλο Περίπατο του Πέτρου δύσκολο βιβλίο. Λίγο η εφηβεία, λίγο η κακιά η ώρα του Γυμνασίου και λίγο ο πολύ λάθος τρόπος διδασκαλίας της λογοτεχνίας το έκαναν να μοιάζει ακατόρθωτο. Τώρα διαβάζει κανείς -ενήλικας- το βιβλίο επιεικώς εύκολα. Και όταν λέω εύκολα, το λέω με τον τιμητικότερο δυνατόν τρόπο.

"Φρέσκαρα" τη μνήμη μου, ξαναδιαβάζοντας το βιβλίο, πριν τις ακροάσεις για το έργο. Η ταχύτητα με την οποία το διάβαζα φάνταζε ιλιγγιώδης σε σχέση με την ταχύτητα με την οποία το βιβλίο ξεψυχούσε στα χέρια μου, τότε στο Γυμνάσιο. Αργά και βασανιστικά τότε. Τώρα με όρεξη και ζωντάνια.

Η σιγουριά που είχα για την παραγωγή επιβεβαιώθηκε. Την παρακολούθησα μόλις σήμερα (στην προτελευταία παράσταση). Η συνταγή είχε ξαναδοκιμαστεί άλλωστε πέρσι με το Τρίτο Στεφάνι. Ο Τάκης Τζαμαργιάς και πάλι στο σκηνοθετικό πηδάλιο, να ξεπερνά ποικιλοτρόπως τον εαυτό του. Φαντάζομαι ότι το ανέβασμα του έργου πριν καμιά πενταετία στο Εθνικό της Ελλάδας (δεν το είδα, εικάζω λοιπόν) τον βοήθησε ακόμη περισσότερο να δημιουργήσει τον νέο αυτό Περίπατο, ή μια πιο ολοκληρωμένη πρόταση, η οποία βέβαια αντιστοιχούσε στην ίδια σκηνοθετική ενόραση.

Η μουσική ένδυση και υπόκρουση του χαρισματικού Δημήτρη Ζαβρού έδωσε εξέχουσα σημασία στο έργο. Τα σκηνικά του Εδουάρδου Γεωργίου έδωσαν λύσεις πρακτικές, χρηστικές αλλά ευανάγνωστες και βοήθησαν στο κτίσιμο των διάφορων ατμοσφαιρών. Ατμοσφαιρικές λοιπόν ήταν και οι κινήσεις του θιάσου, η κινησιολογία με ευφάνταστα σχήματα και λεπτές «χορογραφίες» που έδεναν τους ηθοποιούς μεταξύ τους και με το κοινό. Η «μετάφραση» του έργου, τόσο μέσα από την διασκευή αλλά και την σκηνοθετική γραμμή, την οποία φαίνεται να ακολουθούν όλοι οι τεχνικοί συντελεστές, ήταν ουσιώδης και άμεση.

Και τώρα αναρωτιέμαι ποιός είχε τη φαεινή εκείνη ιδέα να αφαιρεθεί το βιβλίο της Άλκης Ζέη. Αναρωτιέμαι τώρα, αφορμώμενος από την παράσταση, αν θα έπρεπε να αλλάξει το μάθημα της γλώσσας και λογοτεχνίας, να μην υποχρεώνονται τα παιδιά να διαβάζουν αλλά να ερεθίζονται να διαβάζουν. Να τους πείθουμε, μέσα από τέτοιες παραστάσεις να διαβάζουν τα βιβλία, από μόνοι τους. Να αφήνουν την φαντασία τους να δημιουργούν αυτούς τους κόσμους.

Όπως για παράδειγμα στο έργο ο Στορμ, ο σκύλος του Εγγλέζου, δεν υπάρχει αλλά τα παιδιά τον είδαν. Με τα μάτια τους. Αυτό δεν έχει σημασία; Μιλάμε ναι, για ένα έργο σκληρό (και εν πολλοίς πολιτικό) αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι ακατάλληλο για παιδιά. Τα καλά παιδικά θεατρικά έργα μιλάνε, όπως και τα κλασικά θεατρικά, σε όλους μας. Παιδικό θεατρικό δεν σημαίνει χορός και τραγούδια, ούτε μιούζικαλ, σημαίνει θέατρο. Αφήστε τα παιδιά να είναι παιδιά, αφήστε τα να φαντάζονται και αφήστε τα να ζωγραφίζουν τον ουρανό με ό,τι χρώμα θέλουν πέραν του μπλε παστέλ…

Ταυτότητα της παράστασης
Ο Μεγάλος Περίπατος του Πέτρου, της Άλκης Ζέη
Σκηνοθεσία: Τάκης Τζαμαργιάς
Δραματοποίηση: Σάββας Κυριακίδης, Τάκης Τζαμαργιάς
Σκηνικά / Κοστούμια: Εδουάρδος Γεωργίου
Μουσική: Δημήτρης Ζαβρός
Μουσική Διδασκαλία: Χριστίνα Αργύρη
Κίνηση: Έλενα Χριστοδουλίδου
Video Art: Χρήστος Δήμας
Σχεδιασμός Φωτισμών: Γεώργιος Κουκουμάς
Ακουστικός Σχεδιασμός: Γιώργος Χριστοφή
Βοηθός Σκηνοθέτη: Θέμης Νικολάου
Βοηθοί Σκηνογράφου / Ενδυματολόγου: Ελένη Ιωάννου, Έλλη Εμπεδοκλή

Ερμηνεύουν με αλφαβητική σειρά:
Ηλίας Ανδρέου, Ανδρέας Βασιλείου, Φανή Γεωργακοπούλου, Άννα Γιαγκιώζη, Άντρεα Δημητρίου, Μικαέλλα Θεοδουλίδου, Στέλιος Καλλιστράτης, Γιάννης Καραούλης, Αντρέας Μακρής, Δημήτρης Μαχαίρας, Ντίνα Μιχαηλίδη, Σώτος Σταυράκης, Βικτώρια Φώτα, Αντώνης Χαντζής.

Δευτέρα, 12 Δεκεμβρίου 2016

Επικήδειος - Αλλιώς

Προσοχή: ακολουθεί λογοκλοπή για πολιτικο-σατιρικούς λόγους. Μελάνια για χάρη σου έγινε Ευάγγελε!!!

Φίλοι, συμπολίτες Τουρκοκύπριοι,
συγγνώμη. Συγγνώμη που υπάρχουν ακόμα άνθρωποι που απαξιούν ή αγνοούν την ύπαρξή σας. Είστε και εσείς Κύπριοι, εδώ γεννηθήκατε, όπως κι εγώ, η μάνα μου και το σόι μου. Το μόνο που μας διαχωρίζει είναι η θρησκεία. Αλλά δεν καταλαβαίνω πώς είναι πρόβλημα μόνο με εσάς και όχι και με τους Αρμένιους και τους Μαρωνίτες. Επιλεκτική νοημοσύνη το ονομάζω, αλλά έχετε και εσείς την ελευθερία να το πείτε όπως θέλετε.

Αγαπητοί φίλοι, Κύπριοι συμπολίτες,
Τελούμε σήμερα το πολλοστό μνημοσύνο της Κύπρου, του νησιού που κατόρθωσε να καθιερωθεί ως ένα μεγάλο πρόβλημα της Ανατολικής Μεσογίου, σε μια περίοδο μάλιστα που προβλήματα δεν εκλείπουν. Η σημερινή εικονική ομιλία τελείται σε μια κρίσιμη χρονική περίοδο. Δώδεκα χρόνια μετά το Σχέδιο Ανάν είμαστε για πρώτη φορά κοντά σε ένα νέο σχέδιο λύσης. Η εικόνα που έχουμε μπροστά μας, ναι, δεν είναι καθόλου καθαρή γιατί οι πολιτικοί μας δεν είναι καθαροί. Ούτε ο Νίκος ούτε ο Μουσταφά εκπροσωπούν τα δικά μας συμφέροντα, τα δικαιώματα του απλού κόσμου. Αυτοί συζητούν για αγωγούς, για ταυτότητες, αστυνομίες, εγγυήσεις, λεφτά και πράσινα άλογα.

Κανένας πολιτικός του παρελθόντος δεν θα μπορούσε να βοηθήσει τη διαδικασία που παρακολουθούμε εναγωνιώς στις τηλεοράσεις μας γιατί όλοι οι πολιτικοί του παρελθόντος απέτυχαν οικτρά στο να λύσουν το εθνικό-διπλωματικό-διακρατικό αυτό πρόβλημα, το οποίο παρεπιπτόντως δημιούργησαν, καλλιέργησαν και επωφελήθηκαν από αυτό δεόντως. Χθες έγινε λόγος για τον Τάσσο Παπαδόπουλο, ο οποίος ναι μεν έλαβε μέρος στον απελευθερωτικό αγώνα του 1955-59 αλλά αγωνίσθηκε για τα δικά του συμφέροντα. Γνωστό της πάσης (κι αν όχι, έπρεπε) ότι ο πρώην πρόεδρος της Δημοκρατίας τάχθηκε εναντίων των αριστερών και ήταν μέλος της Παγκύπριας Επιτροπής Κυπριακού Αγώνος, η οποία οργάνωνε και εκτελούσε δολοφονίες αριστερών. Επομένως οι συμβουλές του μάλλον δεν θα ήταν χρήσιμες και ούτε μοναδικές αν κρίνω τη σύνθεση του παρόντος κυβερνώντος κόμματος.

Περισσότερα από σαράντα χρόνια έχουν περάσει από τα γεγονότα του καλοκαιριού του 1974 και ήλπιζα ότι θα μπορούσαμε να δούμε τα πράγματα πιο ώριμα. Η, υποκινούμενη από την Αμερική, Χούντα των Συνταγματαρχών εισβάλλει στο νησί και διακηρύσσει την Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα. Το κράτος είχε παραλύσει ήδη από το 1963, χρονιά από την οποία η Βουλή των Αντιπροσώπων μονομερώς αναπλήρωσε τις θέσεις των ΤΚ πολιτικών με επιπλέον θέσεις ΕΚ πολιτικών και για τις κατεχόμενες επαρχίες. Η ΤΚ κοινότητα εν ολίγοις έμεινε στην απ' έξω, όπως λέμε, και οι τεταμένες σχέσεις -τις οποίες ευνοούσε φυσικά το περιβόητο Σύνταγμα των Εγγλέζων- παρουσίασαν επιδείνωση. Παρά τις καθησυχάσεις του ΟΗΕ περί εξαίρεσης στρατιωτικής επέμβασης η Τουρκία ως εγγυήτρια χώρα της Κύπρου εισβάλλει και αυτή στην Κύπρο με αφορμή την προστασία της ΤΚ κοινότητας.

Τα αδιέξοδα που οδηγούν σε παράλυση το κράτος λοιπόν πρέπει να αναζητηθούν βαθύτερα. Η λειτουργικότητα και η βιωσιμότητα της Δημοκρατίας ήταν ευθύς εξαρχής προβληματική.

Ο ΟΗΕ κακοκάρδισε την Ρωσία για την κατάσταση που επικρατεί αυτή τη στιγμή στη Κριμαία ή στη Συρία. Η Ρωσία -φίλη και σύμμαχος της ΕΚ κοινότητας καθώς αποίκησεν εις την Λεμεσόν- αποχώρησε από το Διεθνές Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Οι αποφάσεις λοιπόν των διεθνών οργάνων δεν λαμβάνονται πάντα υπόψιν. Έτσι, όταν «τα φώτα της δημοσιότητας θα έχουν απομακρυνθεί από το νησί» δεν θα αλλάξει τίποτα γιατί δεν είναι πάντα τα φώτα της δημοσιότητας πάνω μας.

***

Και τί είναι το κράτος και το παραλαμβάνει ο πρόεδρος; Πίτσα; Ο Πρόεδρος υπηρετεί το κράτος. Ο Πρόεδρος έχει ημερομηνία λήξης (εδώ και ο Φιντέλ απεβίωσεν!) ενώ το κράτος όχι.

***

Η Τουρκία είναι, ναι, ο μεγαλύτερος εχθρός μας. Νομίζω και οι ΤΚ συμφωνούν. Η κυβέρνηση της Τουρκίας δεν θέλει να «αναγνωριστεί» το ψευδοκράτος αλλά θέλει μέρος της Κύπρου, όπως έχουν οι Άγγλοι για παράδειγμα -αλλά ούτε αυτό μας νιάζει για κάποιον λόγο που μου διαφεύγει! Θέλει (εννοώ εδώ τον Πρόεδρο της Τουρκίας) οι αγωγοί να περνάνε από την Τουρκία (γεωγραφικά δεν είναι άτοπο) αλλά κι αυτός για τους δικούς του λόγους.

Ο Ελληνισμός της Κύπρου δεν βρίσκεται σε κίνδυνο! Υπάρχουν παντού όμορφα σχολεία που μοιάζουν με φυλακές, στις τάξεις μέσα υπάρχουν σταυροί και εικόνες, ελληνικές σημαίες έξω από αυτά, εκκλησίες στην αυλή των σχολείων ή δίπλα από σχολεία, μιλάμε ελληνικά... αρχαία κιόλας!

Οφείλουμε να διαπραγματευτούμε! Για το καλό και το μέλλον της χώρας μας. Υπάρχουν άλυτα εγκλήματα πολέμου (βλπ. Παπαδόπουλος και ΠΕΚΑ, αγνοούμενοι, ανταλλαγή πληθυσμών κτλ) τα οποία δεν μπορούν να δουν το φως της δημοσιότητας γιατί θα καταρρεύσουν σπίτια... κόμματα... κυβερνήσεις... και πάει λέγοντας. Τον τελευταίο αιώνα η Κυπριακή Δημοκρατία αγνοούσε μέρος των πολιτών της, οι οποίοι δεν είχαν δικαιώματα, ήταν ουσιαστικά αιχμάλωτοι ενός άλλου καθεστώτος. Είναι αδιανότητο να πιστεύει κανείς ότι έπρεπε να παγώσουν τις ζωές τους και να μείνουν στο θάλαμο μέχρι να λυθεί το καταραμένο το πρόβλημα.

Δικό μου πιστεύω είναι ότι υπάρχει άλλος τρόπος λύσης, αλλά αυτό δεν γίνεται αν δεν προηγηθεί η (απόλυτη) επανάσταση. Όταν σήμερα υπάρχουν νέοι δεκαοχτώ χρονών που φωνάζουν συνθήματα, μαθαίνουν να κρατάνε όπλα και να στοχεύουν στο κέντρο και να το θεωρούν και απαραίτητο σημαίνει ότι το χάσαμε το παιχνίδι. Η ιστορία δεν διαγράφεται Τάσσο και Άγγελε! Αλλά μπορείς να την κρύψεις, αν είσαι πολιτικός. Και αυτό έκαναν εκατέρωθεν οι πολιτικοί τα τελευταία χρόνια. Μας κρύψατε την ιστορία, την αλήθεια, όπως την κρύβουν τώρα. Ξέρουμε πολύ καλά ότι το πρόβλημα δεν είναι η Μόρφου ή τα ποσοστά, γιατί αυτά δεν είναι «προβλήματα».

Τί θα αλλάξει μετά τη λύση; Τα καζίνο στην Κερύνεια θα είναι εκεί. Ο Απόστολος Ανδρέας αναπαλαιώθηκε ήδη. Τα σούπερ-μάρκετ θα είναι ανοικτά τις Κυριακές. Οι μισθοί μας θα είναι ελάχιστοι. Τα δικαιώματα μας θα λιγοστεύουν για να βλέπουμε την Κύπρο να μπαίνει στις αγορές, να πουλάει ομόλογα, να υποδέχεται στη νέα Μαρίνα τα όμορφα γιοτ των Ρώσων και των Αράβων. Το φυσικό αέριο θα το διαχειρίζεται μια πολυεθνική και εμείς θα το πληρώνουμε δυο φορές, με τους φόρους. Εμείς ποδά, εσεις ποτζεί.

Όπως το είπε και ο Ναζίμ Χικμέτ σε μετάφραση Γιάννη Ρίτσου
«Τις πιο όμορφες μέρες μας
δεν τις έχουμε ζήσει ακόμα»

Φίλοι και Φίλες,

τα δράματα είναι για τα θέατρα. Ήμασταν στη Σαλαμίνα όλοι μαζί, και πέρσι και φέτος, τα είδαμε και μάθαμε. Ο καθένα «θα αναμετρηθεί (...) με την ιστορία αυτού του τόπου, με τα παιδιά του, με το μέλλον του, με τον εαυτό του» (να που συμφωνούμε και σε ένα πράγμα ρε ακαδημαϊκε!). Εύχομαι Ειρήνη!

Σάββατο, 29 Οκτωβρίου 2016

Κυρία... Τζούλια

Όχι επειδή συνηθίζεται αλλά επειδή το συνηθίζω

Σουηδικά δεν ξέρω. Ας αρχίσουμε από αυτό, η μετάφραση έγινε από άλλες αγγλικές μεταφράσεις και ευτυχώς μια φίλη μου δάνεισε την ουσιαστικότερη μετάφραση του έργου στα Ελληνικά, αυτήν της Μαργαρίτας Μέλμπεργκ.

Είναι τρομαχτικό να δουλεύεις με αυτά τα έργα, αλλά είναι και μια πρόκληση. Δεν πρέπει να φοβόμαστε τα έργα, πρέπει να τολμούμε και να δοκιμάζουμε, σ' αυτό κατέληξα. Ο Στρίντμπεργκ είναι μια ιδιαίτερη φιγούρα της παγκόσμιας δραματουργίας, και ίσως το γνωστότερο του έργο να είναι η Δεσποινίς Τζούλια. Γραμμένο στα τέλη του προ-περασμένου αιώνα, κουβαλά μαζί του την περιρρέουσα ατμόσφαιρα του Νατουραλισμού αλλά και τον Πατέρα, τον προηγούμενο “εφιάλτη” του συγγραφέα.

Τα ερωτήματα για το έργο δεν σταματάνε λεπτό.

Η Τζούλια είναι άνθρωπος, γεννημένη σε ένα περιβάλλον το οποίο αγωνιά να την εγκλιματίσει, η -ακόμα- σύγχρονη αστική κοινωνία. Ο πατέρας και η μητέρα της έχουν ξεχωριστές αξίες και ιδανικά και μάχονται να την “κερδίσουν”, διότι τα παιδιά είναι έπαθλα, κτήματα του γονιού, σ' αυτό το περιβάλλον. Το περιβάλλον λοιπόν, κατά τα νατουραλιστικά πρότυπα, ορίζει τη συμπεριφορά και την εξέλιξη μας. Σε μια τέτοια κουζίνα, εκ Κωνσταντίνου Ταλιώτη, τί άλλο περιμένεις; Η σκληρή και ωμή κουζίνα -κάνει και για Κολτές- φιλοξενεί σκληρούς ανθρώπους και βίαιες συγκρούσεις, το μόνο που δεσπόζει ατάραχο είναι η σημαία του κόμη, οι μπότες του, το σύμβολο της απόλυτης εξουσίας.

Όλοι οι χαρακτήρες υποφέρουν, βασανίζονται από σχέσεις εξουσίας. Η Κριστίν φοβάται το Θεό και είναι διδαχτική, είναι Ιεραπόστολος κατά τα Νιτσεϊκά λεγόμενα. Ο Ζαν, το σίχαμα όπως τον λέω εγώ, φοβάται μόνο τα λεφτά, αυτός είναι ο Θεός του, φοβάται μη χάσει τη θέση του, φοβάται μη χάσει την κατάλληλη ευκαιρία να κατασπαράξει τα αφεντικά του και να γίνει αφεντικό στη θέση τους, ένας κατάπτυστος Αστός, ένας διαβρωμένος πολιτικός. Η Τζούλια τώρα. Η Τζούλια είναι η πιο... άνθρωπος απ' όλους. Θεός της είναι η Αγάπη και δυσκολεύεται τόσο πολύ να τα βάλει όλα στη σειρά και να μιλήσει. Είναι χαμένη, είναι πιεσμένη αλλά είναι ανώτερη από τους άλλους γιατί ψυχικά είναι ουσιαστικότερη. Παλεύει με τον εαυτό της και την θέση της σ' αυτό το τεχνητό περιβάλλον της οικογένειας και της κοινωνίας ακόμη.

Όταν ένα παιδί γεννιέται σήμερα “μαθαίνει” τι χρώματα του αρέσουν, με τι παιχνίδια παίζει, τι πράγματα πρέπει να λέει, τι είναι σωστό και τι είναι λάθος, τι ομάδα είναι, τι πρέπει να φοράει και τι όχι, “μαθαίνει” τι πρέπει να αγαπάει και τι να μισεί. Αν αφήσεις το παιδί σου σε ένα πάρκο με διάφορα άλλα παιδιά, παιδιά μεταναστών, προσφύγων κτλ αυτό θα παίξει μαζί τους. Αν εσύ του πεις όμως ότι είναι λάθος, δεν θα το κάνει. Τα παιδιά μαθαίνουν, και άντε μετά να τα ξε-μάθεις. Άντε να ξεμάθεις τώρα της Τζούλιας πως η γυναίκα, τελικά, είναι ίση με τον άντρα.

Προσπερνώ το -αντιεπιστημονικό- ψυχολογικό υπόβαθρο του Στρίντμπεργκ και επιζητώ την προσοχή σας στα πιο εξής ζητήματα του έργου: ο εκφυλισμός του ανθρώπου στην σύγχρονη αστική ζωή ή η Παθολογία της αστικής ζωής, η ταξική σύγκρουση και η κοινωνική ανισότητα, η σύγκρουση των φύλων, η έμφυλη καταπίεση, ο (ακραίος) σαδομαζοχισμός, η πολυπλοκότητα και ο εθισμός ή η δύναμη της εικόνας (βλπ. αίμα, σεξ κτλ).

Άφησα στο τέλος αυτό που σχολιάζουν όλοι, και ειδικότερα οι συνάδελφοι, πρώτα: τη διανομή. Ναι, η Τζούλια σ' αυτήν την παραγωγή είναι Δεσποινίς... ετών σαράντα. Και η ηλικία είναι μια κοινωνική νόρμα πια... Δε θέλω να πω κάτι άλλο. Είπαμε, πρέπει να τολμούμε και να δοκιμάζουμε.

Ευχαριστίες:
Χριστίνα Μ., για τα βιβλία και τις συζητήσεις μας. Νεοκλή, Γιώργο για την ευκαιρία. Κωνσταντίνε, Μαρία, Γεωργία για τη συνεργασία. Καρολίνα, Χρίστο, Ζαν, Αντρέα για την τεχνική υποστήριξη. Χριστίνα, Νιόβη, Προκόπη για τις προσπάθειες και τη δουλειά σας. Να 'στε καλά!