Εκκε-νιώστε

Πρόσφυγες στην χώρα τους
Φύγαν τα πλάσματα από τα σπίτια τους
Μπήκαν σε βάρκες, δεν έμειναν όλοι να πολεμήσουν.
Αν ήταν πιο μελαμψοί αυτό θα λέγατε.
Έφυγαν, ναι, τι να κάτσουν να κάνουν; Να καούν;
Κάηκαν τα δέντρα, τα δάση, τα πεύκα, τα ελάφια, οι θάμνοι
Τα ζώα, τα ζωάκια, μικρά, μεγάλα, πλάσματα της πλάσης.
Μπήκαν οι άνθρωποι στη βάρκα
Για ένα καλύτερο μέλλον, για ένα καλύτερο πράσινο
Τι να έμεναν να κάνουν;
Να καούν κι αυτοί ζωντανοί;
Γιατί;
Μέχρι και τα ζώα έγιναν πρόσφυγες
Αφού τους ξεριζώσαμε το σπίτι
Το κάναμε οικόπεδο
Στάχτη κι αποκαΐδια.

Ποιος θα έβγαζε την Κασσάνδρα τρελή σήμερα;
Ο ήλιος δεν λάμπει το πρωί
Μαύρα σύννεφα, μα όχι βρόχινα, καλύπτουν το φως.
Πουλιά, αετοί και σιδερένια πετούμενα πέφτουν
Πεθαίνουν κι αυτά.
Πολύς ο σκοτωμός για χρόνια ειρηνικά
Κι όλοι πάντα ετοιμάζονται για πόλεμο, αλλά από αλλού μας έρχεται.
Θα βλέπουμε δέντρο και θα φωνάζουμε κίνδυνος
Αλίμονο
Θα νιώθουμε ασφάλεια μόνο στο μπετόν
Μέχρι να έρθει, ο μη γένοιτο, σεισμός όπως στους γείτονες.
Εκεί θα πούμε έλεος.
Θα πούμε έλεος;
Παντού, όχι μόνο εδώ,
Πρόσφυγες άνθρωποι και ζώα μαζί,
Σπαταλιέται οξυγόνο, ξεπουλιέται πράσινο,
Έγιναν τα πυρομαχικά προσάναμμα
Εκρήξεις και καπνός, φωτιά και κάρβουνο.

"Ευτυχώς δεν θρηνήσαμε ανθρώπινες ζωές"
Κρεμόταν από ένα στόμα κάποιου πολιτικού με εξουσία.
Κι όμως θρηνήσαμε ανθρώπινες ζωές...
"Όχι τόσες πολλές", όσες αλλού εννοεί, ετοιμάζεται να πει!
Βγάζει μάτι.
Ευτυχώς δεν θρηνήσαμε.
Ναι.
Αυτό δεν έχουμε χρόνο να το κάνουμε
Αδυσώπητος ο χρόνος, που είναι χρήμα.
Δεν θρηνούμε
Όχι, είναι καλοκαίρι.
Η ζωή συνεχίζεται
Και γίνεται θεωρία, πρακτική, εγκύκλιος, σύνθημα, συνήθειο
Δεν είναι προπαγάνδα
Ναι, είναι καλοκαίρι.
Άλλαξε το κλίμα
Δεν μας σηκώνει πια το κλίμα.
Να είναι αργά;
Όχι, έχει ακόμα φως
Στο βάθος ο καπνός
Τι ώρα νυχτώνει;
Μεγάλωσαν οι μέρες τώρα που είναι καλοκαίρι.
Εμείς πότε;
"Ζήσε το καλοκαίρι σου"
Έτσι είπα, για να σβήσω τις ανησυχίες μου.

Ζήσε το καλοκαίρι σου!
Τι κι αν, αν, αν...
Μα πόσο να με γλυκάνει ένα καλοκαιρινό γλυκό του κουταλιού;
Και η θέα ενός ελληνικού νησιού, στο φόντο,
Κατά προτίμηση Ρόδος ή Κέρκυρα,
Να με στοιχειώνει.
Κι εσείς τσακώνεστε στην Επίδαυρο όσο η τραγωδία παίζεται παντού...
Κριτική
Σκέψη
Στέψη
Στους τυφλούς βασιλεύει ο μονόφθαλμος, ή το 41 τα εκατό.
Εκατό δώδεκα
Μήνυμα
Εκκενώστε
Εκκενώστε
Εκκε-νιώστε
Τον οικισμό, το χωριό, την πόλη, την περιοχή, τον τόπο, την χώρα, τον κόσμο.

Σφήκες, ανορθόδοξες αλλά εξίσου τρομαχτικές

Σφήκες, ανορθόδοξες αλλά εξίσου τρομαχτικές / Σκέψεις για την παράσταση 

 

Τη Λένα Κιτσοπούλου την γνώρισα στο Εδιμβούργο, τυχαία. Την παράσταση της τότε δεν την είδα, δυστυχώς, δεν έχω δει καμία παράσταση της μέχρι πριν λίγες μέρες, αλλά από τότε την "ακουλουθώ" με κάποιο τρόπο. Μου προκάλεσε εντύπωση που της ανέθεσε σκηνοθεσία Επιδαύρου το Εθνικό (μια συμπαραγωγή με το ΚΘΒΕ) και οι ίδιοι άλλωστε δεν έκρυψαν την "δυσπιστία" τους, αν αναλογιστεί κανείς ότι στο δελτίο τύπου τους την ονομάζουν "αιρετική" (άρα όχι ορθόδοξη, του κανόνα, κανονική).

Η πλοκή του έργου μπορεί να σας αποκαλυφθεί με ένα απλό Google search, η παράσταση όμως -οπως αναγράφεται ευθέως στην αφίσα και το πρόγραμμα- είναι βασισμένη στην Αριστοφανική κωμωδία, επομένως δεν χρειάζεται να αναλύσω δραματουργικά το έργο. Η δικομανία του Φιλοκλέωνα και οι αναφορές στην Αθήνα του 5ου αιώνα π.Χ, γίνονται για τους συντελεστές πεδίο εξερεύνησης και πειραματισμού, για να αναδειχθεί ποιος είναι ο σύγχρονος Φιλοκλέωνας και τις σχέση έχει με εμάς.

 

Η Κιτσοπούλου χρησιμοποιεί τα ποικίλα οικεία εκφραστικά της μέσα: τους σωματικούς (και γλωσσικούς, όταν πρόκειται για δικά της κείμενα) αυτοσχεδιασμούς, την άμεση γλώσσα χωρίς πουριτανισμό (κάποτε και την επιτηδευμένα σκληρή γλώσσα), κινηματογραφικές -σχεδόν υπερεαλιστικές- βινιέτες και in-yer-face σκηνικές δράσεις, ειδικά την απροκάλυπτη βία και την ρεαλιστική -αντιθεατρική- χρήση του χρόνου. Όλη η δουλειά είναι προμελετημένη και ακολουθεί κατά γράμμα την πορεία του (ναι, ανορθόδοξου ως προς τον Αριστοφάνη ή ίσως και ως προς την δυτική δραματουργία) κειμένου της παράστασης.

 

Όπως ο Φρανκενστάιν της δεν χρειαζόταν να έχει ράμματα στο πρόσωπο και να είναι το αναμενόμενο τέρας που σμιλεύτηκε από την αισθητική του κινηματογράφου ή των σύγχρονων εφέ, ούτε και οι Σφήκες θα ήταν οι γέροι, οι μισοί δικαστές μισοί σφήκες, που έχουμε κατά νου (αν και το έργο είναι από τις λιγότερο ανεβασμένες κωμωδίες). Αντ' αυτού οι Σφήκες στην παράσταση είναι... ένας.

Ακόμα και η έλλειψη του Χορού -και του συμβολισμού του- ισορροπεί (σε αυτή τη νέα φόρμα) με την εισαγωγή νέων χαρακτήρων, οι οποίοι δρουν ως μετα-Χορός, με σύγχρονα ερεθίσματα (πολυμορφία, συμπερίληψη -επιτρέψτε μου- παρόμοια με τους χορούς του Γκραουζίνις πχ, όμως με διαφορετικό ρόλο). Ίσως προσπαθώ να εξηγήσω την παράσταση με την προσωπική μου οπτική. Η δουλειά της Κιτσόπουλου δεν είναι τυπική, αυστηρά ακαδημαϊκή, δραματολογική, ούτε εξηγείται με τυπικές προσεγγίσεις. 

 

Η παράσταση ήταν η προσωπική της ματιά, η μάχη της να καταλάβει και να ερμηνεύσει το έργο, όπως είπε η ίδια στην Παράβαση της, στο τέλος. Αν και είχα ενστάσεις και αντιστάσεις μέσα μου για κάποια θέματα που άκουσα (κυρίως για τη χρήση ζώων και αίματος), πιστεύω ότι χωρίς αυτήν την παράβαση η παράσταση θα ήταν ανολοκλήρωτη. 

 

Κάθε χρόνο υπάρχουν φωνές ή και υστερίες για παραστάσεις στην Επίδαυρο. Κάθε χρόνο υπάρχουν ισοπεδωτικές "κριτικές" και αφορισμοί. Οι θεατές βλέπουν μια παράσταση και αυτομάτως την κρίνουν, αυτό δεν θα σταματήσει. Οι έντυπες -ή επίσημες τελοσπάντων- κριτικές έχουν μια επιπλέον ευθύνη ως προς την συλλογική πρόσληψη. Και αυτό το αναφέρω γιατί δεν μπορεί το αρχαιοελληνικό θέατρο να μετεξελιχθεί πάλι σε... ρωμαϊκό, δηλαδή θέαμα που δεν ενοχλεί κανέναν, απολιτίκ, και που διασκεδάζει απλά το κοινό (ούτε η Επίδαυρος θέλουμε να εξελιχθεί σε ένα ρωμαϊκό αμφιθέατρο για μονομαχίες, ή αρένα).

 

Εγώ δεν θα απέτρεπα κάποιον από το να δει την παράσταση. Η παράσταση δεν επιδιώκει κατ' εμέ να γίνει η κορυφαία παράσταση του αιώνα, ούτε να εξοστρακίσει άλλες θεατρικές αισθητικές ή άλλους σκηνοθέτες. Δεν επιδιώκει να κάνει τίποτα παραπάνω από το να την δουν θεατές (αν και κάποιες παραστάσεις, θα έλεγε κανείς, έχουν αυτοσκοπό να καθιερώνονται σε έναν τεχνητό και άγονο διαγωνισμό αισθητικής), να γίνει θέμα ή αφορμη συζήτησης.

 

Αυτή η παράσταση, σύμφωνα με το πολύ προσωπικό σκηνοθετικό σημείωμα, συνδιαλέγεται με το εγώ και το εσύ (το εγώ του θεατή, των συντελεστών, της σκηνοθέτριας, έναντι στον άλλον). Αυτή η παράσταση έχει σκοπό να αναδείξει τα κακώς έχοντα και τις αντιθέσεις, τους διπολισμούς, της ελληνικής κοινωνίας. Ο Φιλοκλέωνας γίνεται ο φωνακλάς ελληναράς, ο γεμάτος αντιθέσεις κυρ-Παντελής και το περιβάλλον του ήρωα αποκτά υπόσταση με σύγχρονες αναλογίες και αναφορές.

Αν και είναι ένα πολύ προσωπικό κείμενο, το προσωπικό του ύφος μετατράπηκε σε συλλογικό, μέσα από την παράσταση. Η Κιτσοπούλου συνεργάζεται ξανά με κάποιους ανθρώπους που την ξέρουν (με κάποιους ηθοποιούς, την σκηνογράφο, τον μουσικό, τον φωτιστή, τη βοηθό σκηνοθέτριας) και η ομάδα φαίνεται να λειτουργεί με κοινούς κώδικες. Αυτό όμως μου έλειψε από το φινάλε, η συλλογικότητα, ως κατάληξη, η προσωπική της Παράβαση στο τέλος μετέτρεψε την παράσταση βίαια, σε μια, ξανά, προσωπική υπόθεση.

 

Με την επίκληση της τελικής παράβασης στον θεατή που αποχωρεί ή στον κριτικό, η ιδέα χάνει κάπως το δίκιο της, όχι όμως και η παράσταση. Η παράσταση σταχυολόγησε, κατ' εμέ, τα θέματα του αριστοφανικού έργου, όπως ακριβώς αναλύονται και στο πρόγραμμα (η μετεξέλιξη της δικαιοσύνης, η δημοκρατία, ο λαϊκισμός, η δικομανία, η μνησικακία, η γλώσσα κ.ά.) και μίλησε για αυτά. Όμως η παράβαση στο τέλος έκανε το συλλογικό ξανά ατομικό. (Καυστικό, αν έγινε επίτηδες, καθότι αντανακλά, θα έλεγε κανείς, την πορεία της σύγχρονης κοινωνίας, τον ατομικισμό, αλλά και την πορεία της σύγχρονης τέχνης που προβάλλει τα κοινωνικά φαινόμενα και τα κακώς έχοντα, αλλά μετά παραμένει το -αβάσταχτο για μερικούς- ερώτημα "και τώρα τι;").

 

Το φινάλε του αριστοφανικού έργου όμως δεν είναι πιο τολμηρό. Ο Φιλοκλέωνας παύει να είναι εθισμένος στις δίκες, αλλά εθίζεται στα συμπόσια και το έργο τελειώνει με ένα χορευτικό. Ο άνθρωπος δεν αλλάζει, μας λέει ο Χορός. Η έξοδος είναι και διδακτική, ο Αριστοφάνης φέρνει επί σκηνής τους γιους του Καρκίνου, του τραγικού ποιητή (ο τότε εκφραστής του τότε μοντερνισμού), για να τον χλευάσει ουσιαστικά. Το φινάλε του έργου είναι κάπως μετέωρο, έτσι και το έργο της Κιτσοπούλου, σκέφτομαι ψύχραιμα και λογικά, τόσες μέρες μετά.

 

Δεν υπάρχει λόγος να διερωτώμαστε πόσο τοις εκατό Αριστοφάνης ήταν το έργο, στις αφίσες και το πρόγραμμα λέει "βασισμένο" και αναφέρεται η ελεύθερη διασκευή. Δεν υπάρχει λόγος να αναλωνόμαστε στο αν η πλαστική καρέκλα ή η μπασκέτα είναι ύβρις για την Επίδαυρο. Δεν υπάρχει λόγος να λέμε "τρίζουν τα κόκκαλα του Αριστοφάνη" ή να μοιράζουμε αφορισμούς επιπέδου "Μινωτή έλα πίσω ή έστω τηλεφώνα". Αν με ρωτάτε εμένα τα κόκκαλα του Αριστοφάνη τρίζουν όταν το θέατρο στρουθοκαμηλίζει στην επικαιρότητα, στα συστημικά και θεσμικά προβλήματα, πχ. κάλυψη βιασμών, διαφθορά, ανισότητα, ξέπλυμα, συνεχείς πολέμους.

 

 

Οι ζίζιροι σειρήνες

 Εμάχουνταν οι ζίζιροι, εφωνάζασιν, αλλά εν επήραμε χαπάρι. Ο Ιούλης ήτουν καλός μήνας για ούλλους, εκτός που μας. Τούτος ο τόπος εν αντέχει τον Ιούλη. Έτσι μέρα, που τις 08:20, ξυπνούν σε οι ζίζιροι να σου θυμίζουν τα πάθη τζαι τα λάθη.
 
Ήρταν με τα όπλα τζι εγώ είχα μόνο θκιο σιέρκα όφτζερα, εσήκωσα τα πάνω. Έπιασα μια άσπρη ξιμάσχαλη φανέλα, φανέλα του παππού, τη φανέλα του παππού μου -που εν επρόλαβε να δει τον τόπο του- τζι έκαμα την σημαία. Έκαμα την σημαία για να παραδοθώ, αμαχητί, στις μνήμες, στο δεν ξεχνώ, στο τετράδιο, στη φτηνή πεζίνα τζαι σε άλλους εχθρούς.
 
Εσσιήσαν με στη μέση τζαι μετά εράψαν με με συρματόσσοινο να φαίνουμαι ολόκληρος, μα το κακό εγίνην. Τζι έμεινα έτσι μαραζωμένος, μαραμμένος, μοιρασμένος να τα θωρώ ούλλα μισά... Το μισό μου σώμα. Τα μισά τα φεγγάρκα. Τον μισό τον χάρτη. Τα μισά τα λόγια. Τον μισό σχεδόν αιώνα. Τις μισές δουλειές...
 
Να φωνάξω "Παναγία μου" όξα να πω για τον δικό τους θεό για τον προφήτη; Εβάλαν τζαι τούτοι το σσιερούδι τους. Οι χριστιανοί άφταν τζερί πόξω που το τζαμί για να καλέσουν τους άλλους σε ένα γάμο, τζαι οι μουσουλμάνοι εμπαίναν τζαι κουμπάροι σε γάμους δικών μας, έτσι ελαλούσαν οι παλιοί. Η παπαθκιά, που μας έκαμε θρησκευτικά στο δημοτικό πάντως, ελάλεν μας ότι όποιος αβάφτιστος μπει στην εκκλησιά κρούζει. Εγώ ειμί η άμπελος η αληθινή.
 
Εθέρκωσεν το αμπέλιν, το σταφύλι εν γλυτζίν, εν καλό το χώμα δαμέ, καρπερό. Εν πλούσιο το χώμα μας αλήθκεια, εποτίσαμεν το καλά, έσσει τζαι κόπρι, που το καλύτερο. Εθάψαμεν δικούς μας, τούτο εκάμαμε. Εχώσαμεν τους τον ένα πα' στον άλλον, ομαδικούς τάφους, ελύσαν τα κόκκαλα που τον Αρχάγγελο ως το Παλαίκυθρο, αφήκαν το μεδούλι τους να έχουμε χώμα να φυτρώνει καλά το σταφύλι το γλυτζίν τζαι το πικρό το λεμόνιν.
 
Πικρολέμονα. Οι γεύσεις της Κύπρου τούτες ένι, γλυτζίν τζαι πικρόν. Άλλοι εφάαν τζι εσπάσαν, άλλοι τρων το φαΐ τους λλίο-λλίο άμπα τζι εν φτάσει ως το τέλος του μήνα. Φάε τζι εσού γιε μου, να μεγαλώσεις, να γίνεις χτηνό, να χτίσεις ένα σπίτι, να σπουδάσεις οικονομικά, να μετράς τα χρόνια που μόνο πολλυνίσκουν, τα στεφάνια που βάλλουν τζαι που στέλνουν, ποιους τζαι πόσους τιμούν, τζαι τελικά πόσους περιπαίζουν.

Αντιγόνη

Αντιγόνη, η μάνα του Θανάση

[Πρωτότυπο κείμενο βασισμένο στην Αντιγόνη του Σοφοκλή και την ιστορία της κυρίας Ανδριανής Νικολάου που αναζητά δικαιοσύνη για την δολοφονία του γιου της ακόμη και σήμερα]

 

ΑΝΤΙΓΟΝΗ/ΑΝΔΡΙΑΝΗ:

(Μιλά στον Κρέοντα και στους Θηβαίους γέροντες)

Δεν ήταν ο Δίας ούτε η θεά Δίκη που είπαν ότι είναι άδικο,

Κανείς θεός δεν είπε πως έκαμα κάτι λάθος

Γιατί τους νόμους των θνητών τους φτιάχνουν οι Θεοί,

Μα δυστυχώς τους εποπτεύουν Εισαγγελείς.

Ποιος είσαι εσύ και πώς μπορείς τον αιώνιο τον νόμο να ξεγράψεις;

Από πάντα οι νόμοι τούτοι είχαν δύναμη,

Το δίκιο, το σωστό, προτού καν ανακαλύψουμε τους Θεούς μας.

Δεν θα έσκυβα το κεφάλι μου ποτέ σε χθεσινό νόμο, ανθρωπινό

Γιατί παραπάνω φοβάμαι το άγραφο, το θεϊκό.

Κι αν με σκοτώσουν, όπως το παιδί μου, δε φοβάμαι

Τόσα τα βάσανα μου και η δυστυχία που ο θάνατος μοιάζει κέρδος.

Έθαψα το παιδί μου, το κατευόδωσα, κι ας το ξέθαψαν και περιμένει.

Μια μέρα θα πάω να τον βρω κι εγώ, όμως θέλω η ψυχή του να αναπαυθεί επιτέλους

Αλλά εσείς δεν τον αφήνετε, εσύ κι ο κάθε Κρέοντας.

Κι αν με νομίζεις ανόητη, ανόητος είσαι εσύ.

 

(Μπαίνει η Ισμήνη, βουβή κι αυτή)

Δεν πλάστηκα για να μισώ, αλλά έμαθα με κόπο να αγαπώ.

Μα η αγάπη δεν είναι αρκετή σαν είναι στα λόγια μόνο, αδερφοί μου.

 

(Φεύγοντας με τον Φύλακα)

Πόλη μου,

Βρύση, δάσος, δρόμοι κι ουρανοξύστες της πόλης μου, σας χαιρετώ

Πάω πίσω στην φυλακή μου, στον πρωτάκουστο μου τάφο.

Μοίρα κακή του γένους μου με κυνηγά και με τραβά εκεί.

Γη, βαθιά σκαμμένη, φυλακή μου

Δεξου με νύφη στα σπλάχνα σου

Πάω να βρω τους δικούς μου

Παρέα της Κίρκης, των Σειρήνων.

Πρώτα θα αγκαλιάσω το παιδί μου,

Γιε μου.

Εγώ σε γέννησα, εγώ σ' ανάθρεψα, εγώ σε νεκροστόλισα, εγώ σε έκλαψα

Κι ας φάνηκε σε κάποιους αμαρτία που ήθελα να μάθω την αλήθεια

Αντί άλλοι να ντρέπονται, ντρέπομαι τώρα εγώ.

Για το συμφέρον το κοινό και το δημόσιο, αιδώ!

Θεοί, ποιος από σας μου στάθηκε προστάτης;

Μα τι σας μιλώ; Σας άκουα, έκαμα το χρέος μου κι εσείς άπραγοι.

Θα στραφώ στους θνητούς, μακάρι να μ' ακούσουν.

Εσείς λοιπόν, εσείς θνητοί, δέχεστε την αδικία;

(Η Αντιγόνη αποχωρεί. Ο Χορός τραγουδά, η πλοκή και η ζωή συνεχίζεται.)

Νεφέλες

Ο ένας εν μπορεί το καλοτζαίρι, ο άλλος εν μπορεί τον σσειμώνα... -Εν μουντός ο καιρός, γιατί έχει σύννεφα. -Το σύννεφο κόφκει μου τον ήλιο. -Έλεος πκιον τούτος ο καιρός εν αποφασίζει τι θέλει. Είχα σοκαριστεί που ήμουν μιτσής τζαι έμαθα ότι ακόμα τζαι με σύννεφα πάλε πρέπει να βάλλουμεν αντηλιακό, νόμιζα ότι τα σύννεφα κόφκουν τον ήλιο. Ήμουν μιτσής, εντάξει. Οι ψυχολόγοι τωρά, γιατί εμεγαλώσαμε, λαλούν τζαι κάτι αλλά βαθυστόχαστα για τα σύννεφα, του στιλ πίσω από τα σύννεφα πάντα λάμπει ουρανός, ακόμα κι αν δεν τον βλέπεις. Εντάξει, εγώ το είπα τούτο μια φορά σε μια φίλη μου, αλλά ούλλο τζαι κάποιος θα το σκέφτηκε πριν που μένα.

2009. Πανεπιστήμιο Κύπρου, μάθημα Αρχαίο Δράμα. Η καθηγήτρια θωρεί με με καχυποψία, γιατί δεν είμαι του Κλασικού. Κάμουμε τις Νεφέλες του Αριστοφάνη. Γιατί ο Στρεψιάδης λέει τον λύχνο "πότη"; Απορίες πολλές για τους λίγους στίχους που έπρεπε να μεταφράσουμε.

Αργότερα την ίδια χρονιά διάβαζα για την παύση γνωστού ελλαδίτη σκηνοθέτη από την παραγωγή του ΘΟΚ και την ανάληψη της σκηνοθεσίας από εκλεκτή ομάδα δημιουργών (Μουαΐμης, Νεοκλέους, Μαλένη, Τσουρής) με επικεφαλής τον τότε διευθυντή του Οργανισμού Βαρνάβα Κυριαζή. Είδα την παράσταση, τελικά, 4 φορές νομίζω, τζαι ακόμα μια ονλάιν μέσα στον Covid, 5. Το CD έχω το ακόμα στο αυτοκίνητο.

 

2011. Ακόμα στο Πανεπιστήμιο. Δοκιμάζω να μεταφράσω τις Νεφέλες. Τελειώνουν σχετικά εύκολα, όι τόσο εύκολα όσο ο Ευριπίδης φυσικά. Εν ξέρω, μεν ρωτάς. Αναρωθκιούμαι... να γράψω μετάφραση ή διασκευή; Ενεν όπως την μετάφραση της καθηγήτριας, ενεν ούτε όπως την μετάφραση που την παράσταση που είδα πριν κάτι χρόνια. (Εικόνα 1)

 

Νιώθω άσχημα να γράφω σκέτο μετάφρασή στα αρχαιοελληνικά δράματα, γιατί εν μπορείς να μεταφράσεις απόλυτα το κείμενο, γιατί μεταφέρεις μια πολλά συγκεκριμένη φιλοσοφία. Ο τρόπος σκέψης μας άλλαξε, η φιλοσοφία διευρύνθηκε, ο ορίζοντας μας εμεγάλωσε. Αλλά είχα σοβαρές ενστάσεις τζαι απορίες. Πού τότε που είδα την παράσταση θυμούμαι να ρωτώ τον εαυτό μου (τζαι με θράσος την Σαντοριναίου στο καμαρίνι μια φορά) "μήπως ο Δίκαιος Λόγος εν υπερβολικός;".

 

Πριν λίγους μήνες εζητήθηκε μου να δώσω την μετάφραση μου για μια νέα παράσταση. Με τον Μάριο ευρεθήκαμε για καφέ, εμιλήσαμε στο τηλέφωνο πάμπολλες φορές, ανταλλάξαμε μέιλ τζαι μηνύματα, είχαμε κοινές ανησυχίες. Θκιαβάζω την μετάφραση, λαλώ cringe, εν μου αρέσκει. Εξανάκαμα την, ξανά μανά. Εδουλέψαμε πάνω σε τούτην την μετάφραση. Τζαι μετά η ομάδα εδούλεψε με τούτη την μετάφραση, για να φτιάξουν στο τέλος ένα νέο κείμενο παράστασης.

 

2023. Ξανά στο Πανεπιστήμιο Κύπρου. Ξανά Νεφέλες του Αριστοφάνη, όχι σε μάθημα, αλλά σε παράσταση, με μετάφραση δική μου, σε μια παραγωγή μιας απίστευτης ομάδας συντελεστών (Εικόνα 4, φωτογραφία Μαριος Κωνσταντίνου). Απορίες έχω ακόμα, μάλλον υπαρξιακές, αλλά εν ευκαιρία το έργο να μιλήσουμε τζαι για τούτα τα θέματα ανοικτά (επιτέλους). Δείτε το τζαι μιλούμε. 

 

ΥΓ. Θωρώ τον ουρανό σήμερα, λαλώ "Όι ρε κουμπάρε, έσσει σύννεφα. Γιατί;" (Εικόνα 3). Θυμήθηκα μια στιγμή πριν 2 χρόνια. Η Εταιρεία Προστασίας Σπαστικών "Ανοικτή Πόρτα", στην Ελλάδα, έφτιαξε ένα βίντεο. Ερωτήσαν τα παιδιά, τους νέους και ενήλικες του κέντρου "Αν μπορούσες να άλλαζες ένα πράγμα στον κόσμο, τι θα ήταν αυτό;" και ένα παιδί είπε με μια απλότητα τζαι αμεσότητα που μου τσάκισε το είναι, "Τη συννεφιά" (Εικόνα 2). Δείτε το ( https://fb.watch/kAzpib61n8/ ). Μια όμορφη "Παράβαση" στα δικά μας προβλήματα.

 

 

Δήμητρα

 

«Να θυμάσαι πάντα ότι το ρούχο πρέπει να το φοράς, όχι να σε φοράει!» Συμβουλή από ελαφρολαϊκό άρθρο, σε ελαφρολαϊκή στήλη ελαφρολαϊκού μέσου. Αυτές οι στήλες όσο ελαφρά τη καρδία και τω λαώ και να είναι, ενίοτε πρεσβεύουν μια βασική αρχή: να νιώθουμε άνετα και ο εαυτός μας με την επιλογή των ρούχων που κάνουμε.

 

Σκεφτείτε αν οι άνθρωποι φορούσανε τα ίδια ρούχα. Δεν είναι λίγο εφιαλτικό, δυστοπικό και σκοτεινό;

Δεν καταλαβαίνω γιατί μερικοί όταν βλέπουν ένα φόρεμα φορεμένο από άντρα, τότε το ρούχο μετατρέπεται σε κίνδυνο, οδηγεί σε κατάρρευση της κοσμοθεωρίας μας, την κοινωνίας μας και άλλα κουραφέξαλα.

 

Δεν καταλαβαίνω γιατί οι τρίχες, τα ρούχα, τα χρώματα ακόμα, αλλά και τα επαγγέλματα κ.ά πολλά, είναι ακόμα αντικείμενο «διαπραγμάτευσης» όσον αφορά το φύλο.

 

Δεν μπορώ να συνειδητοποιήσω ότι μια σειρά από πέρλες και ένα φόρεμα ή τρίχες και ραγάδες μπορεί να σε εξοργίσουν τόσο πολύ όσο ο κόσμος γύρω μας πάσχει από χίλια άλλα πράγματα, πραγματικά προβλήματα που καταστρέφουν όντως κοινότητες και κοινωνίες. Αυτό δηλώνει πολλά για τις προτεραιότητες της σύγχρονης αστικής κοινωνίας. Μιας βαθύτατα υποκριτικής κοινωνίας, επηρεασμένη από ιδεολογίες που κι ο Μεσαίωνας θα ζήλευε. 

 

Πού γράφει ότι το κόσμημα έχει φύλο; Πού γράφει ότι το χρώμα έχει φύλο; Πού γράφει ότι το ρούχο έχει φύλο; Ο τσολιάς στο σύνταγμα τι φοράει ωρέ αδέρφια; Φούστα! Φούστα ρεεε! Οι λεβέντες φοράνε φούστες! Ορίστε!

 

Θα ήθελα να πω ένα δυναμικό σύνθημα τύπου «Η Δήμητρα ζει» αλλά όχι μόνο δεν ζει, απ' ότι φαίνεται ήταν στα «αζήτητα». Ένας άνθρωπος αζήτητος. Αζήτητη. Ένας άνθρωπος αόρατος. Αόρατη. Ο,τι πιο απάνθρωπο μπορεί να κάνει ο άνθρωπος.

Γιατί όλοι οι άνθρωποι έχουν το δικαίωμα στην αξιοπρέπεια. Και η Δήμητρα είχε το δικαίωμα. Τώρα θα το έχουμε απαίτηση! Για όλ@!

Μέρα της Μητέρας

 

Τυχαίες σκέψεις για την μέρα της #ΜΗΤΕΡΑΣ, με αφορμή και την δημόσια τοποθέτηση της #ChrissyTeigen τον περασμένο Οκτώβριο για την διακοπή κύησης της.

* Η γυναίκα είναι η κυρία του σώματος της. Δεν υπάρχει αμφιβολία για αυτό. Ή δεν πρέπει να υπάρχει.

 

* Η γυναίκα δεν είναι φτιαγμένη για να γεννά, το σώμα της μπορεί να εγκυμονεί. Μητέρα δεν είναι σώνει και καλά αυτή που γεννά, αλλά αυτή που μεγαλώνει ένα παιδί.

 

* Είδα ένα άρθρο με τίτλο "Θερίζει η τεχνητή γονιμοποίηση". Ντροπή. Αισχρός τίτλος. Θερίζουν τα καρδιαγγειακά νοσήματα και τα δυστυχήματα στην Κύπρο, όχι η τεχνητή γονιμοποίηση.

 

* Πολλές διάσημες γυναίκες, όπως η Chrissy Teigen, Celine Dion, κ.ά., μίλησαν για τις προσωπικές τους εμπειρίες με την τεχνητή γονιμοποίηση. Ένα θετικό βήμα, γιατί υπάρχει ένα στίγμα γύρω από αυτό.

 

* Η κύηση δεν είναι η ίδια εμπειρία για όλες τις γυναίκες. Μην φορτώνετε τους δικούς σας, ειδικά τις κόρες σας και τις φίλες σας με παραμυθάκια τύπου "είναι ένα θαύμα", "είναι τέλεια" κτλ.

 

* Δεν είμαι ιατρός, αλλά γνωρίζω ότι μπορούν να υπάρξουν επιπλοκές. Είναι πολλές οι γυναίκες που κρατάνε την εγκυμοσύνη τους μυστικό για αρκετό διάστημα, όχι επειδή φοβούνται το μάτι, αλλά επειδή υπάρχει μια τεράστια πίεση και μια κοινωνική αναλγησία και τρομακτική έλλειψη διακριτικότητας.

 

* Ενεν που το ππιριλί σου αν εν έγκυος μια γυναίκα επειδή επαντρεύτηκε πρόσφατα. Μπορεί να μην είναι έτοιμη, μπορεί να έχει άλλες προτεραιότητες, μπορεί να μην μπορεί, μπορεί να μην θέλει. Σταματήστε να ρωτάτε συνέχεια "μα ποτέ θα κάνεις μωρό" λες και η εγκυμοσύνη είναι κέικ γεωγραφίας.

 

* Η ψυχική επίπτωση του πολλές φορές μοναχικού αυτού δρόμου, που ακολουθεί η γυναίκα σήμερα, είναι τεράστια. Ενσυναίσθηση!

 

* Η αξία της γυναίκας δεν βασίζεται στο κατά πόσο μπορεί να κάνει παιδιά με φυσικό τρόπο. Μια γυναίκα που απέκτησε παιδί με φυσικό τρόπο δεν είναι ανώτερη από μια γυναίκα που έκανε τεχνητή γονιμοποίηση. Όπως μια γυναίκα με παιδί δεν είναι ανώτερη από μια άτεκνη γυναίκα.

 

* Η κοινωνία, αλλά πρωτίστως η πολιτεία, δημιούργησαν μια τοξικότητα για τον ρόλο της γυναίκας.

 

* Στην ολομέλεια της Βουλής για την ψήφιση του Προϋπολογισμού αρκετοί βουλευτές έκαναν αναφορά στην υπογεννητικότητα στην χώρα μας χωρίς όμως να αναφερθούν σε μεταρρυθμίσεις ή να προβούν σε αξιολόγηση των υφιστάμενων μέτρων. Όταν όμως λες έχουμε υπογεννητικότητα κι εννοείς ότι οι γυναίκες φταίνε, γιατί έπρεπε να γεννάνε περισσότερο, α, αυτό φίλε μου είναι τραγικό... πιο τραγικό κι από το τραγικότερο σενάριο συνωμοσίας για τον κορονοϊό.

 

*Πέρσι μερικοί βουλευτές συνέδεσαν το πρόβλημα της υπογεννητικότητας με την αποποινικοποίηση των αμβλώσεων. Γιατί; Γιατί είναι ηλίθιοι, προφανώς.

 

* Αν θέλετε να μιλήσουμε για -την υγιή- αύξηση του πληθυσμού μπορούμε να μιλήσουμε σοβαρά για το οικονομικό και πολιτικό μας σύστημα (το οποίο, spoiler alert, έχει πρόβλημα ΚΑΙ οταν υπάρχει υπογεννητικότητα αλλά ΚΑΙ όταν παρατηρείται υπερπληθυσμός -βλπ. νόμοι στην Κίνα για ένα τέκνο ανά οικογένεια) και αφήστε τις βιολογικοηθικοκοινωνικές αρλούμπες σας.

 

* Το ποστ περιείχε τοποθέτηση προϊόντος: Φεμινισμός.

 

** ΥΓ. Γιορτάζουμε τις μητέρες όχι όμως άνευ όρων. Όταν μια οικογένεια γίνεται τοξική τότε οι δεσμοί πρέπει να κόβονται. "Τα παιδιά σας δεν είναι δικά σας παιδια... Παρ' ότι είναι μαζί σας, δεν ανήκουν σε σας". Χαλίλ Γκιμπράν, Ο Προφήτης.