Θεακρίνος: Φιλοκτήτης

Ο Φιλοκτήτης είναι ένα έργο του Σοφοκλή το οποίο διδάχθηκε το 409 π.Χ. και έλαβε το πρώτο βραβείο στους δραματικούς αγώνες. Ο Φιλοκτήτης είναι ένας Έλληνας πολεμιστής τον οποίον εγκατέλειψαν οι ίδιοι οι Έλληνες στο δρόμο τους προς την Τροία, επειδή από ένα δάγκωμα φιδιού μαύρισε το πόδι του και μύριζε άσχημα. Ο Φιλοκτήτης ζει δέκα χρόνια στην Λήμνο, μόνος και παρατημένος από τους Έλληνες.

Ο Οδυσσέας ο οποίος ανέλαβε να ξεφορτωθεί τον Φιλοκτήτη βρίσκεται τώρα στην ανάγκη του. Ένας χρησμός λέει πως οι Έλληνες θα νικήσουν τον Τρωικό Πόλεμο μόνο αν ο Φιλοκτήτης πάει στην Τροία με τα όπλα του Ηρακλή. Ο Οδυσσέας ξεγελά τον Νεοπτόλεμο, γιο του Αχιλλέα, και τον αναγκάζει να σκαρφιστεί μια ιστορία για να πάρει το τόξο χωρίς να ξέρει όμως την αλήθεια.

Πολλά από αυτά τα πράγματα δεν έγιναν κατανοητά στην παράσταση. Σίγουρα δεν ήταν πρόβλημα της μετάφρασης, η μετάφραση αν μη τι άλλο ήταν το κόσμημα της παράστασης αυτής. Απλός λόγος, προσεγμένος και καθόλου κουραστικός για το αυτί. Που εντοπίζω τα κενά ως προς την κατανόηση του έργου; Σε κάποιες, ας πούμε, ατοπίες με πρώτη και καλύτερη την παρουσία του Χορού. Δεν ξέρω αν είναι ατόπημα του σκηνοθέτη ή θέση του μεταφραστή, αλλά ο Χορός στην παράσταση ήταν κάτι μεταξύ προσφύγων και εκδιωγμένων. Στο έργο του Σοφοκλή ο Χορός αποτελείται από ναύτες του Ελληνικού στόλου, συνοδούς του Νεοπτόλεμου.

Ας τονίσουμε εδώ ότι η παράσταση τοποθετήθηκε ξεκάθαρα ιστορικά και με την συμβολή του σκηνογράφου. Βρισκόμαστε στην Λήμνο, το οποίο δεν είναι ένα ερημονήσι τώρα αλλά ένα νησί της μετεμφυλιακής Ελλάδας όπου εξορίζονται οι αντιφρονούντες. Σίγουρα υπήρχαν και τεχνικά ατοπήματα ως προς την παρουσία του Χορού. Ο Χορός στην αρχαία Ελληνική τραγωδία είναι “ένα σώμα” αλλά στην παράσταση αυτή ο Χορός αποτελείτο ουσιαστικά από δυο ομάδες: τον Χορό -για το υποκριτικό κομμάτι- και τους μουσικούς, αν και ενίοτε λειτουργούσαν ως ένα σύνολο. Η δουλειά που έγινε όμως και στα δυο αυτά μέρη δεν είναι διόλου ευκαταφρόνητη.

Κυρίαρχα θέματα της τραγωδίας αυτής του Σοφοκλή είναι η ηθική και το τι είναι σωστό για τον άνθρωπο και το όλον. Με την παρουσία όμως του Χορού ως συν-αντιφρονούντες των πολεμοχαρών Ελλήνων αποδυναμώνεται το δράμα του Νεοπτολέμου, ο οποίος αδυνατεί να επιλέξει τι είναι ηθικά σωστό να κάνει -ναι μεν πρέπει να βοηθήσει τους Έλληνες να νικήσουν στην Τροία αλλά δεν μπορεί να ξεγελάσει τον αδικημένο Φιλοκτήτη και να του κλέψει το όπλο. Αλλά αυτό το αγνοεί ακόμη και το σκηνοθετικό σημείωμα! Επιπλέον το περιβόητο όπλο του Ηρακλή -κατά κόσμον τόξο του Ηρακλή- “υλοποιήθηκε” επί σκηνής με βιβλία, παραδοσιακές στολές και γενικά έργα πολιτισμικής κληρονομίας. Με αυτό δυσκολεύθηκε υποκριτικά ο Νεοπτόλεμος -ο απλός και μετρημένος Κωνσταντίνος Γαβριήλ- να αναδείξει την αμφιταλάντευση που προανέφερα.

Ο Νεοπτόλεμος -η προσωποποίηση της πειθούς- έρχεται σε σύγκρουση με τον Οδυσσέα -προσωποποίηση της βίας- και αρνείται να οδηγήσει τον Φιλοκτήτη χωρίς την δική του συγκατάθεση στην Τροία. Αφού έχει εξαντλήσει όλα τα μέσα να πείσει τον Φιλοκτήτη, ο Σοφοκλής φέρνει τον νεκρό Ηρακλή, ως από μηχανής θεό, για να δώσει λύση στο αδιέξοδο του ήρωα. Την θέση του Ηρακλή στην παράσταση παίρνουν ποιήματα Ελλήνων -αριστερών- διανοούμενων όπως Ρίτσος, Αναγνωστάκης, Βάρναλης, Πατρίκιος, Λειβαδίτης κ.ά.

Ο Φιλοκτήτης είναι αναμφισβήτητα πολιτικό έργο. Κάθε Αρχαίο Δράμα -συμπεριλαμβανομένων των κωμωδιών- κρύβει πίσω του ένα πολιτικό για μας θέμα. Οφείλουμε να το αναγνωρίσουμε αυτό στο αρχαίο Ελληνικό δράμα ως θεατρικό είδος. Η πρόθεση του σκηνοθέτη να αναδείξει την πολιτική πλευρά του έργου ήταν ξεκάθαρη αλλά το αποτέλεσμα μάλλον όχι και τόσο. Η λειτουργία του Χορού για χάρην... της χάρης της παράστασης δημιούργησε κάποια κενά κατανόησης στο κοινό και χρέωσε ατοπήματα στην παραγωγή συγχύζοντας νοήματα και μηνύματα.

Τέλος, το τέλος της παράστασης ήταν η μεγαλύτερη παραδοξότητα. Ο Σοφοκλής κρατά τον Φιλοκτήτη ζωντανό, διότι αν ο Φιλοκτήτης αρνείτο να πάει στην Τροία, αυτό θα σήμαινε ότι οι χρησμοί δεν θα επαληθεύονταν, ο κ. Τίγκιλης όμως τον σκοτώνει... Αυτό έρχεται -κατ' εμέ πάντα- σε κάθετη ρήξη πρώτον με την έννοια του τραγικού στις αρχαίες Ελληνικές τραγωδίες και δεν συνάδει με το πνεύμα της χρονικής τοποθέτησης της παράστασης.

Αν δεχτούμε ότι είναι ένα αντιπολεμικό μήνυμα -ο Φιλοκτήτης αυτοκτονεί γιατί οι Έλληνες δεν είχαν κανέναν πραγματικό λόγο να πολεμούν τους ξένους- η τοποχρονική τοποθέτηση της παράστασης το αναιρεί -οι Έλληνες του 13ου αι. π.Χ. πολεμούσαν ναι τους Τρώες, η Χούντα όμως πολεμούσε τους ίδιους τους Έλληνες. Ο Καρυωτάκης αυτοκτόνησε γιατί ζούσε στα χρόνια της διάψευσης, στα μαύρα χρόνια των επιπτώσεων της Μικρασιατικής καταστροφής. Ο Αναγνωστάκης όμως και οι άλλοι αριστεροί ποιητές είχαν πείσμα, τόσο όσο ποτέ άλλοτε, να ζήσουν, να γράψουν και να αντισταθούν. Σε αυτό το πλαίσιο λοιπόν, ο ήρωας του Σοφοκλή έγινε αμέσως, με την αυτοκτονία του, αντιήρωας. Και μετά;

Ταυτότητα της παράστασης:

Μετάφραση: Γιώργος Μπλάνας
Σκηνοθεσία: Μηνάς Τίγκιλης
Σκηνικά/Κοστούμια: Εδουάρδος Γεωργίου
Σχεδιασμοί Φωτισμών: Βασίλης Πετεινάρης
Μουσική Σύνθεση: Γιώργος Κολιάς
Κίνηση: Χλόη Μελίδου
Βοηθοί Σκηνοθέτη: Παναγιώτα Παπαγεωργίου & Έλενα Μελετίου
Βοηθός Σκηνογράφου: Θέλμα Κασουλίδου
Μουσική Διδασκαλία Χορού: Νίκος Βήχας (χορωδία Αμμοχώστου)

Διανομή
Φιλοκτήτης: Ευτύχιος Πουλλαΐδης
Οδυσσέας: Κώστας Καζάκας
Νεοπτόλεμος: Κωνσταντίνος Γαβριήλ
Ναυτικός: Αλέξανδρος Παρίσης

Χορός:
Κορυφαίος Α: Γιάννος Αντωνίου,
Κορυφαία Β: Παναγιώτα Παπαγεωργίου,
Κορυφαίος Γ: Μιχάλης Χρήστου
Ευριπίδης Δίκαιος,Στέφανη Νέρου, , Ζαχαρίας Ιορδανίδης, Αντρέας Δανιήλ

Μουσικός: Θεόδωρος Πολυκάρπου

Συμμετέχουν: Χρίστος Χριστοφίδης, Κώστας Μπάφας, Ιάκωβος Καντούνας, Γιώργος Διαμαντίδης (Χορωδία«Μοντέρνοι Καιροί») και Άγγελος Γκουτοσίδης, Άννα Αντωνίου (εθελοντές)

Θεακρίνος: Μήδεια

Μια σπουδαία παράσταση παρακολουθήσαμε στο Αμφιθέατρο Σχολής Τυφλών, την Μήδεια μια συμπαραγωγή του Εθνικού Θεάτρου Κροατίας στο Ζάγκρεμπ, των Pandur Theaters της Σλοβενίας και του Καλοκαιρινού Φεστιβάλ Dubronvik της Κροατίας. Μια σπουδαία παράσταση που προσέγγισε την Μήδεια -σαν μύθο και όχι τόσο σαν έργο- τόσο εικαστικά όσο και δραματουργικά. Ο σκηνοθέτης επέλεξε να “αλλάξει” την τραγωδία και να επέμβει με τόλμη στην πλοκή, όπως ακριβώς έκανε και ο Ευριπίδης με τους μύθους.

Πρώτον ο Χορός δεν αποτελείται από γυναίκες της Κορίνθου αλλά από άντρες, Αργοναύτες! Έτσι η Μήδεια βρίσκεται στο απόγειο της συμφοράς της, είναι περικυκλωμένη από άντρες και αντρικά μυαλά, είναι η μοναδική γυναίκα επί σκηνής. Αυτό την κάνει να ξεχωρίζει, όπως ξεχώρισε ως βάρβαρη μάντισσα στην Ελλάδα, όμως τώρα ως η μόνη γυναίκα στη σκηνή την κάνει και μοναδική.

Η Μήδεια ανάχθηκε στον μέγιστο συμβολισμό. Δεν τίθεται θέμα αν η Μήδεια είναι θύμα ή ήρωας, ερωτήματα που είχα στις περσινές Μήδειες. Η Μήδεια δεν είχε άλλη επιλογή από το να σκοτώσει τα ίδια της τα παιδιά και να αποχωρήσει ταπεινωμένη και μόνη από μια χώρα η οποία κρίθηκε ανίκανη να την σεβαστεί και να την δεχτεί. Η Μήδεια περικυκλωμένη από το -φαινομενικά- ισχυρό ανδρικό στοιχείο γίνεται κι αυτή άντρας, κοινωνικά τουλάχιστον, και μόνο για αυτόν τον λόγο οι πράξεις της έχουν επενέργεια στον Ιάσονα.

Η εμφάνιση του Ιάσονα και η ερμηνεία του αποδεικνύουν περίτρανα την θέση αυτή. Ο Ιάσονας εμφανίζεται όχι στερεοτυπικός αλλά θεμιτός για την εποχή του άντρας. Είναι ευθύς, όπως και η Μήδεια. Και σε αυτή την παράσταση Ιάσονας και Μήδεια ήταν ίσος προς ίσο. Η σκηνική φόρμα, η στάση του σώματος, οι χειρονομίες και τα σκηνοθετικά τρικ με το τσιγάρο κάνουν τους δυο συγκρουόμενους χαρακτήρες ίσους αλλά η ζυγαριά κλίνει τελικά προς την Μήδεια γιατί είναι η μόνη που κατανοεί πραγματικά τη δύναμή της.

Η ερμηνεία της Μήδειας, από την άλλη, ξεπέρασε κάθε άλλη Μήδεια. Ένας χαρακτήρας με ένα συνονθύλευμα αντιθετικών και συγκρουόμενων στοιχείων. Η καλή και στοργική μάνα, η αδίστακτη και απόλυτη μάνα, η εραστής και η γυναίκα, η καθωσπρέπει σύζυγος και η αχαλίνωτη γυναίκα, η πονόψυχη και αποφασισμένη. Δεν τίθεται θέμα αν είναι θύμα ή ήρωας ή φονιάς, τα παιδιά της ήταν δίπλα της σε κάθε στιγμή και τον φόνο τον έκανα μαζί, και οι τρεις τους.

Το δεύτερο σκηνοθετικό τόλμημα του σκηνοθέτη είναι η παρουσία των δυο γιων της Μήδειας και του Ιάσονα, του Φέρη και του Μέρμερου, οι οποίοι δεν είναι βωβοί χαρακτήρες, έχουν λόγια και είναι σπαραχτικοί χαρακτήρες. Αποχωρίζονται την μητέρα τους σε κάθε σκηνή, εκτός την τελευταία σκηνή, αυτήν της δολοφονίας τους. Η δολοφονία επί σκηνής ήταν και αυτό τόλμημα, ποτέ δεν βλέπουμε φόνο επί σκηνής σε αρχαίο δράμα. Αυτός ο φόνος όμως δεν ήταν καθόλου βίαιος. Με τις χάρτινες σακούλες, με τις οποίες συνεπάγεται μόνο θάνατος από ασφυξία, ο φόνος γίνεται εν μέρει με τη συγκατάθεση των ίδιων των παιδιών της. Αυτό κάνει την Μήδεια λιγότερο ένοχη και περισσότερο περίπλοκη.

Η χρήση της μουσικής λειτούργησε υπέρ της απουσίας αυτούσιων κομματιών των χορικών ενώ η αρχή ανέδειξε τις επικοινωνιακές ικανότητες του Χορού και επιβεβαιώνοντας ξανά πόσο μικρό μπορεί να είναι το γλωσσικό εμπόδιο στο θέατρο. Τέλος ευρηματική έως και αριστουργηματική η χρήση του video-wall με ένα πρωτότυπο και εξαιρετικό concept. Η χρήση του νερού δένει την ιστορία από την αρχή μέχρι το τέλος, οι Αργοναύτες ήταν ναύτες, έφθασαν με τον Ιάσονα και την Μήδεια στην Κόρινθο, τώρα δεν έχουν δουλειά αλλά είναι ακόμη εδώ, ίσως ένα νέο ταξίδι τους περιμένει;

Ταυτότητα της παράστασης:

Διασκευή: Ντάρκο Λούκιτς
Μετάφραση: Λάντα Καστέλαν
Σκηνοθεσία: Τομάζ Παντούρ
Screen play: Τομάζ Παντούρ, Λίβιγια Παντούρ
Δραματουργία: Λίβιγια Παντούρ
Σχεδιασμός σκηνικών: Σβεν Γιόνκε για NUMEN
Σχεδιασμός κοστουμιών: Ντάνιτσα Ντέντιγερ
Μουσική: SILENCE
Σχεδιασμός βίντεο: Ντόριγιαν Κολούντζιγια/ Γκαλέριγια 12+
Σχεδιασμός φωτισμού: Αντρέϊ Χαγιντινάκ
Σύμβουλος γλωσσικών θεμάτων: Τζούρτζα Σκάβιτς
Φωτογραφία: Άλιόσα Ρεμπόλ
Βοηθός σκηνοθέτης: Πάολο Τίσλιαριτς
Βοηθός δραματουργός: Μίρνα Ρουστέμοβιτς
Βοηθός σχεδιασμού κοστουμιών: Ζιένα Γκλαμότσανιν
Διεύθυνση σκηνής: Ρόκο Γκρμπιν

Παίζουν οι ηθοποιοί
Μήδεια: Άλμα Πρίτσα
Ιάσονας: Μπόγιαν Ναβόγιετς
Φύλακας του Χρυσόμαλλου Δέρατος: Λίβιο Μπαντούρινα
Φέρης: Ίβαν Γκλοβάτσκι
Μέρμερος: Ρομάνο Νίκολιτς
Αιγέας: Ντάμιρ Μαρκόβινα

Χορός - Αργοναύτες: Κρίστιγιαν Ποτότσκι, Άντρεϊ Ντόϊκιτς, Πέταρ Τσβίριν, Τόμισλαβ Κρστάνοβιτς, Γιούρε Ράντνιτς, Ίβαν Μάγκουντ, Άντριαν Πεζντίρτς, Ίβαν Όζέγκοβιτς.

Πριν το #CyprusPride

Είμαι με τέσσερις ώρες ύπνου και θα προσπαθήσω να είμαι όσο πιο κόσμιος γίνεται. Κυκλοφόρησε ένα κείμενο με τις θέσεις δυο ατόμων υπέρ και εναντίον της πορείας υπερηφάνειας που λαμβάνει χώρα σήμερα Σάββατο, 31 Μαΐου στην Λευκωσία. Ο υπερασπιστής (του δικαιώματος άραγε) της πορείας είναι ο Γρηγόρης Βαλλιανάτος τα είπε ωραία και καλά...

Θα βασιστώ όμως στην θέση (sic) της κυρίας Μαύρου, της “εκπροσώπου” των ενάντιων της υπερηφάνειας. Ξεκινά τον λόγο της με το εξής – κουφό - “Εγώ γεννήθηκα Ορθόδοξη Χριστιανή”. Όχι. Γεννηθήκατε όπως όλοι μας γυμνή με τρεις βασικές ανάγκες, την αναπνοή, την τροφή και τον ύπνο. Κανένας άνθρωπος δεν γεννιέται ένθεος. Κανένα παιδί δεν έχει στα γονίδια του τον Χριστιανισμό, το Βουδισμό ή την αθεΐα, γιατί ως γνωστόν η θρησκεία είναι κοινωνικό εύρημα.

Θα προσπεράσω την τοποθέτησή σας για την Ορθόδοξη εκκλησία η οποία κατά την άποψη σας δεν ομοιάζει με τον Παποκαισαρισμό (sic) της ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας. By the way Καισαροπαπισμός είναι η σωστή λέξη.* Γελάω ακόμη, γιατί τώρα κατάλαβα πως προέκυψε το Σχίσμα “μιας αρκής”. Πιο πολύ γέλασα με το “δεν μπορούν ούτε και πρέπει να διαχωριστούν” Κράτος και Εκκλησίας γιατί η Εκκλησία συντήρησε την εθνική ταυτότητα. I rest my case.

Μετά ξεκινάνε τα μπαγλαμαδάκια. Επιλογή η ομοφυλοφιλία; Α ναι; Όχι, η θρησκεία είναι επιλογή. Να γίνετε ιστορικός ήταν μια επιλογή. Να μείνετε στην Κύπρο και να δουλεύετε εδώ ήταν μια άλλη επιλογή. Ο έρωτας δεν είναι επιλογή... Εκτός και αν εσείς λειτουργείτε με αυτόν τον τρόπο, τύπου: βγαίνω έξω, αχ τι να κάνω βαριέμαι, ας ερωτευτώ αυτόν με τα μούσια πίσω μου. Η έλξη δεν είναι επιλογή.

Η ομοφυλοφιλία (αρχαιοπρεπής λέξη) είναι η έλξη (προσωπική και ερωτική) ατόμων του ιδίου φύλου. Τόσο η ομοφυλοφιλία όσο και η ετεροφυλοφιλία δεν έχουν ιατρικές “αποδείξεις”, οι επιστήμονες δεν ξέρουν πως “εξηγείται” η σεξουαλικότητα (δηλ. η συναισθηματική, ρομαντική ή και σεξουαλική έλξη σε άνδρες ή και γυναίκες). Για περισσότερες απορίες μπορείτε να επισκεφθείτε την ιστοσελίδα του Αμερικανικού Συλλόγου Ψυχολόγων στην οποία θα βρείτε επιστημονική θέση γιατί η ομοφυλοφιλία (και η ετεροφυλοφιλία) δεν είναι ασθένειες.

Συμφωνώ πάραυτα μαζί σας για το bullying το οποίο οφείλουμε να εξαλείψουμε όχι μόνο από τα σχολεία αλλά και από τα πανεπιστήμια και από τον κόσμο όλο. Αν δεν έχετε ακούσει για βια εναντίον ομοφυλοφίλων ψάξτε στο Google “Ουγκάντα και ομοφυλοφιλία”. Λιθοβολούν ανθρώπους, καίνε ανθρώπους και αν δεν τους σκοτώσουν φροντίζουν να τους κάνουν τη ζωή τους κόλαση. Αν δεν έχετε ακούσει για προκατάληψη και ρατσισμό εις βάρος ομοφυλοφίλων τότε δεν ξέρετε. Άλλο το δεν άκουσα, άλλο το δεν ξέρω.

Ο Θεός (σας) είπε να αυξανόμαστε και να πληθυνόμαστε. Ωραία, να σκοτώσουμε λοιπόν όσες γυναίκες και όσους άντρες δεν μπορούν να τεκνοποιήσουν και να ζήσουμε κατ' εικόνα και καθ' ομοίωση ενός Θεού που ποτέ δεν παντρεύτηκε και που ποτέ δεν έκανε παιδιά. Ωραία ιδέα. Παρόμοιες ιδέες είχε και ένας Γερμανός, μου διαφεύγει αυτή τη στιγμή το ονοματάκι του... Αδόλφος κάτι. Δεν λέω ότι αυτό θέλετε, αλλά ρίξατε την αναπαραγωγή σαν επιχείρημα και εγώ λειτουργώ αναγωγικά.

Να ξεκαθαρίσουμε το ζήτημα των επιλογών. Επιλογή λοιπόν είναι να σπουδάσω κάτι, να φάω σήμερα μακαρόνια και αύριο ψητό, είναι επιλογή σας να είστε εχθρική στους ρωμαιοκαθολικούς και στους ομοφυλόφιλους. Η ομοφυλοφιλία έχει παρατηρηθεί σε πολλούς λαούς, σε διαφορετικές εποχές και διαφορετικές χώρες, ακόμα και σε ζώα. Το μίσος όμως νομίζω είναι καθαρά ανθρώπινο προνόμιο. Διότι όλα αποδεικνύουν ότι η ομοφυλοφιλία είναι κάτι φυσιολογικό, όσο φυσιολογικό είναι να έχεις καφέ μάτι.

ΥΓ. Ο Θεός -για όσους πιστεύουν σ' αυτόν έστω σαν ιστορικό πρόσωπο- είπε πολλά πράγματα, αλλά αυτά τα οποία έχουμε είναι δευτερεύουσες πηγές. Είναι δηλαδή αυτά που είπαν οι μαθητές του ή άνθρωποι που είπαν ότι επικοινωνούν μαζί του. Είπατε ότι ο Θεός είπε ότι πρέπει να αυξανόμαστε (γιατί χανόμαστε κτλ). Επίσης ο Θεός -σας- είπε να μην πλησιάζουμε τις γυναίκες όσο έχουν εμμηνόρροια (Λευ. 18, 19) ή να μην κάνουμε τατουάζ (19, 28) ή να φοράτε ρούχα με δυο ανεμειγμένα υλικά (19, 19). Αλλά αυτά τα κάνουν άλλοι, τρανταχτή απόδειξη του ότι ακούτε ότι σας συμφέρει γιατί ο δικός σας ο Θεός -και για αυτό οι χριστιανοί καυχιούνται περισσότερο από κάθε άλλο ένθεο- είπε και ένα “αγαπάτε αλλήλους”. Και για τις προγαμιαίες σχέσεις κάτι είπε...

ΥΓ. 2ο. Το ότι εσείς είστε (και ΔΕΝ γεννηθήκατε, ελπίζω αυτό να είναι ξεκάθαρο) Χριστιανή Ορθόδοξη δεν σας κάνει σωστότερη από μένα ή οποιονδήποτε άλλον (ή αλάθητη κατά τον Καισαροπαπισμό).

Καλή συνέχεια ή Καλό Μεσαίωνα, ό,τι αγαπάτε.

*Update: Μετά από προσωπική απάντηση της κα. Μαύρου συμφωνήσαμε σε ένα πράγμα: ότι υπάρχει και η λέξη Παποκαισαρισμός. Και πάλιν, I rest my case.

Διεθνές Φεστιβάλ Αρχαίου Ελληνικού Δράματος

Το καλοκαίρι πλησιάζει ενώ τα θεατρικά σχήματα κλείνουν την σεζόν με τις τελευταίες τους παραγωγές. Ακόμα τα πράγματα είναι ρευστά λόγω... κρίσης αλλά η σεζόν συνεχίζεται. Πριν κλείσει η σεζόν 2013-2014 δυο φεστιβάλ αναμένεται να δώσουν ψωμί στο θεατρόφιλο κοινό, το Διεθνές Φεστιβάλ Αρχαίου Ελληνικού Δράματος, τον Ιούλιο, και το Διεθνές Φεστιβάλ Κύπρια το φθινόπωρο.

Το Διεθνές Φεστιβάλ Αρχαίου Ελληνικού Δράματος ενηλικιώνεται φέτος και μας χαρίζει -παρά τον μειωμένο προϋπολογισμό- έξι ευκαιρίες να απολαύσουμε θέατρο στον πολιτισμικά-αδρανή Ιούλιο. 

Για πρώτη φορά ο Θεατρικός Οργανισμός Κύπρου απουσιάζει από το ρεπερτόριο του Φεστιβάλ και η ΕΘΑΛ συμμετέχει για πρώτη φορά στο φεστιβάλ. Τι θα δούμε φέτος; Η Κροατία ανοίγει φέτος το φεστιβάλ στις 04 Ιουλίου. Μια αλλιώτικη Μήδεια -είδαμε και δυο Μήδειες πέρσι- που φτάνει στο φεστιβάλ με τις καλύτερες συστάσεις, διθυραμβικές κριτικές από την προσφάτως ανεβασμένη παράσταση σε σκηνοθεσία Tomaz Pandur. Η ΕΘΑΛ κάνει την παρθενική της εμφάνιση στο φεστιβάλ με τον Φιλοκτήτη του Σοφοκλή με τους Ευτύχιο Πουλλαΐδη, Κώστα Καζάκα και Κωνσταντίνο Γαβριήλ στους πρωταγωνιστικούς ρόλους. 

Μετά την Αριστοφανική απουσία από το περσινό ρεπερτόριο, ο Αριστοφάνης θα δώσει το παρόν του στο φεστιβάλ με την μοναδική εξ Ελλάδος παραγωγή, με την Λυσιστράτη. Η Μαρία Καβογιάννη ενσαρκώνει την Λυσιστράτη υπό τις σκηνοθετικές οδηγίες του Τσέζαρις Γκραουζίνις, σε μια συμπαραγωγή Higway Productions, Λυκόφως και Δη.Πε.Θε Αγρινίου.

Το Εθνικό Ινστιτούτο Αρχαίου Δράματος της Ιταλίας, με έδρα τις Συρακούσες παρουσιάζει τις Χοηφόρους και Ευμενίδες από την τριλογία του Αισχύλου Ορέστεια και ο Χοσέ Μπεζμπροβάνι με τον θίασο του παρουσιάζει μια μουσικοθεατρική παράσταση που παρουσιάστηκε στην Ευρώπη πέρσι βασισμένη στον Οιδίποδα Τύραννο του Σοφοκλή. Το Φεστιβάλ κλείνει το Αμφίκτιο Θέατρο με την Άλκηστη του Ευριπίδη σε σκηνοθεσία Νίκου Χαραλάμπους.

Παράλληλα με τις παραστάσεις αυτές το Κυπριακό Κέντρο Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου, διοργανωτής του Φεστιβάλ, εντάσσει στο πρόγραμμα του την παραγωγή του Θεατρικού Εργαστηρίου Πανεπιστημίου Κύπρου (ΘΕΠΑΚ) Λυσιστράτη του Αριστοφάνη σε απόδοση στο Κυπριακό ιδίωμα του Κώστα Μόντη. Θα δοθούν δυο παραστάσεις στο Πολιτιστικό Κέντρο του Πανεπιστημίου Κύπρου, στο Αρχοντικό της οδού Αξιοθέας, στις 8 και 9 Ιουλίου με ελεύθερη είσοδο στο κοινό.

Όλες οι παραστάσεις ξεκινούν στις 9 το βράδυ και θα έχουν Ελληνικούς και Αγγλικούς υπέρτιτλους. Όπως και πέρσι έτσι και φέτος οι τιμές των εισιτηρίων είναι μειωμένες με 10 ευρώ το κανονικό και 5 το μειωμένο (φοιτητές, στρατιώτες και συνταξιούχοι).

Οι παραστάσεις λαμβάνουν χώρα σε Λευκωσία, Λεμεσό και Πάφο, Αμφιθέατρο Σχολής Τυφλών, Αρχαίο Θέατρο Κουρίου και Αρχαίο Ωδείο Πάφου αντίστοιχα.

18ο Διεθνές Φεστιβάλ Αρχαίου Ελληνικού Δράματος

Μήδεια, Ευριπίδη

Εθνικό Θέατρο Κροατίας, Pandur Theaters και Dubronvik Summer Festival

04 Ιουλίου, Πάφος

06 Ιουλίου, Λευκωσία

Φιλοκτήτης, Σοφοκλή

Εταιρεία Θεατρικής Ανάπτυξης Λεμεσού

08 Ιουλίου, Λεμεσός

11 Ιουλίου, Λευκωσία

12 Ιουλίου, Πάφος

Λυσιστράτη, Αριστοφάνη

Higway Productions, Λυκόφως και Δη.Πε.Θε Αγρινίου

13 και 14 Ιουλίου, Λεμεσός

Χοηφόροι, Ευμενίδες, Αισχύλου

Εθνικό Ινστιτούτο Αρχαίου Δράματος

18 Ιουλίου, Λευκωσία

19 Ιουλίου, Πάφος

Οιδίποδας, βασισμένο στο έργο Οιδίποδας Τύραννος του Σοφοκλή

Compagnie José Besprosvany, Theatre Royal du Parc και Theatre d’Ivry Antoine Vitez

21 Ιουλίου, Λευκωσία

22 Ιουλίου, Λεμεσός

Άλκηστις, Ευριπίδη

Αμφίκτιο Θέατρο

25 Ιουλίου, Λευκωσία

27 Ιουλίου, Λεμεσός

28 Ιουλίου, Πάφος

Εν αρχήν ην η Κοντσίτα

Διαβάζω τόσες μέρες σχόλια διαφόρων τύπων και τύπισσων για την Γιουροβίζιον και ακούω άλλα τόσα καθημερινά. Πέρασε σχεδόν μια βδομάδα από την εμφάνιση της Κοντσίτα στον δεύτερο ημιτελικό του διαγωνισμού και η παραφιλολογία καλά κρατεί. Θα ήθελα όμως και εγώ να πω το κατιτίς μου γιατί με πνίγει το παράπονο...

Καταρχάς από πότε θεωρούμε την Γιουροβίζιον σοβαρό διαγωνισμό που προάγει πρότυπα; Όταν κέρδισε η Παπαρίζου ή η Ρουσλάνα; Όταν αδικήθηκαν συνθέσεις επειδή άλλες χώρες έστηναν θέαμα ή επειδή η Κύπρος απείχε φέτος είπαμε να το παίξουμε εξυπνάκηδες; Ή επειδή γιουχάραν την Κύπρο και την Ελλάδα που ανταλλάζαν δωδεκάρια είπαμε να το παίξουμε επαναστάτες; Αν είναι ποτέ δυνατόν... Η Γιουροβίζιον είναι η Γιουροβίζιον. Κανείς δεν κυκλοφορεί σαν τους Lordi μετά την νίκη τους στην Αθήνα και κανείς δεν την είδε εναλλακτικός Μεσσίας μετά την Γιουφόρια της Λορίν.

Επιπλέον είναι η Κοντσίτα. Δεν είναι “πράμα” ή “αυτός-αυτή” ή “ο πούστης”. Ανοίξτε κανένα βιβλίο ή μυαλό και μάθετε όλοι την διαφορά βιολογικού φύλου (sex) και κοινωνικού φύλου (gender). Το βιολογικό φύλο καθορίζεται από το αναπαραγωγικό σύστημα του ανθρώπου και άλλα χαρακτηριστικά και το κοινωνικό φύλο καθορίζεται από την κοινωνία. Δηλαδή, το ότι μια γυναίκα δεν εργάζεται και μεγαλώνει τα παιδιά στο σπίτι είναι η κοινωνική υπόσταση του φύλου που δεν έχει να κάνει ούτε με γενετική ούτε με το αναπαραγωγικό της σύστημα. Δηλαδή αν εγώ έχω πέος δεν σημαίνει ότι μ' αρέσει το μπλε χρώμα. Κατανοητό; Ελπίζω. Υπάρχει και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας που μιλάει απλά Αγγλικά, μορφωθείτε!

Η κορυφαία μπαρούφα που κυκλοφορεί μετά την Γιουροβίζιον είναι η εξής: “Τι θα πω στο παιδί μου; Πως θα του το εξηγήσω εγώ αυτό το... πράμα”. Πρώτα απ' όλα κάτσε εσύ να μάθεις και μετά εξηγείς και στο παιδί σου. Αλλά τι να πούμε τώρα; Εσύ διατυμπανίζεις ότι το Κρυφό Σχολειό ήταν όντως Κρυφό... αλλού ξημερωμένοι. Όπως και να 'χει να χαίρεσαι που το παιδί σου σε ρωτάει τι είναι, γιατί προφανώς υπάρχει μια επικοινωνία, και εγώ θα εύχομαι να ανακαλύψει το Google σύντομα γιατί μας βλέπω να κυλιόμαστε στην κατηφόρα.

Σκέφτομαι να γράψω βιβλίο “Όσα πρέπει να ξέρει το παιδί σας για την Κοντσίτα”.

Κεφάλαιο 1ο. Γιουροβίζιον. Ορισμός: Πανευρωπαϊκός (sic) ετήσιος διαγωνισμός τραγουδιού (sic) στον οποίο αν τύχει να συνεβρεθούν Ελλάδα και Κύπρος ανταλλάσσουν δωδεκάρια.

Κεφάλαιο 2ο. Άνθρωποι. Όλοι οι άνθρωποι δικαιούνται να λάβουν μέρος.

Κεφάλαιο 3ο. Στερεότυπα. Στερεότυπα λέμε απλουστευμένες και τυποποιημένες αντιλήψεις που έχουμε οι άνθρωποι για άλλους ανθρώπους π.χ. α) Οι άντρες δεν κλαίνε β) Οι γυναίκες είναι άπιστες. Αυτά τα στερεότυπα ακριβώς είναι γενικεύσεις παράγουν προκαταλήψεις.

Κεφάλαιο 4ο. Τα στερεότυπα της Γιουροβίζιον. Οι φανς του διαγωνισμού είναι γκέι. Οι άντρες διαγωνιζόμενοι είναι γκέι.

Κεφάλαιο 5ο. Η ομοφοβία, η τρανσοφοβία και άλλες φοβίες. Η Ντάνα Ιντερνάσιοναλ είναι θεά και ναι η δεύτερη φορά που πήγε Γιουροβίζιον δεν ήταν και τόσο φοβερή. Πολεμήθηκε αλλά νίκησε και αυτό την κάνει δυο φορές θεά! Η τερατοφοβία των τηλεθεατών εξαλείφθηκε με τους Λόρντι. Η ασημενιοφοβία με την Βέρκα Σερντούσκα.

Κεφάλαιο 6ο. Κοίτα ποιος μιλάει.

Για παράδειγμα, ο Νάσος Γουμενίδης, έγραψε κοτζάμ άρθρο (sic) για την Κοντσίτα και αναρωτιέται ποιοι είναι οι ασταμάτητοι για τους οποίους μίλησε η κυρία -σε εισαγωγικά παρακαλώ!- που κέρδισε. Οι ασταμάτητοι κύριε Γουμενίδη είναι οι ομοφυλόφιλοι, αμφιφυλόφιλοι και διαφυλικοί που προσπαθούν εδώ και δεκαετίες να πείσουν κάποιους σαν και εσάς -εις μάτην;- ότι όλοι είμαστε άνθρωποι. Τα σχόλια σας βρίθουν από επικίνδυνες γενικολογίες. Παραπονιέται για τους φανς της πρώτης σειράς που είναι γυμνασμένοι, βγάζουν το φρύδι τους και φοράνε μάσκαρα (διαίσθηση να το πω, κάτι άλλο να το πω). Που να βγείτε στις θάλασσες κύριε Νάσο μου! Οι γυμνασμένοι άντρες -και πάλι σε εισαγωγικά!- με τα βγαλμένα φρύδια είναι αυτοί που θα γούσταρε η κόρη σας αν ήταν σήμερα 20 χρονών. Το φύλο είναι ένα πράγμα, η αρρενωπότητα και η θηλυκότητα είναι άλλο πράγμα και η σεξουαλικότητα ένα παντελώς άλλο πράγμα.

Αναρωτιέται τι να πει ο “αρθρογράφος” στην κόρη του. (Συγγνώμη αλλά ο “κύριος” χρησιμοποιεί τα εισαγωγικά καταχρηστικά, γιατί να μην μπορώ και εγώ;) Τίποτα να μην πείτε στην τετράχρονη κόρη σας, αφήστε την εκεί, να μεγαλώσει, να βγάζει τα φρύδια της, να κάνει αποτρίχωση μια φορά κάθε τόσο, να γίνει ανορεξική, και όταν φορέσει ρούχα της μόδας και θα την πούνε πουτάνα... ίσως καταλάβει. Όταν την διώξουν από τη δουλειά της γιατί είναι έγκυος θα καταλάβει. Όταν μετά τα σαράντα της και ένα πιθανό διαζύγιο θα νιώθει πιο μόνη θα καταλάβει.

Κοντσίτα, μαζί σου!

Το φαινόμενο της Μικρής Γοργόνας

Part of your world: Το φαινόμενο της Μικρής Γοργόνας

Όλοι ξέρουμε την ιστορία της Μικρής Γοργόνας... έπρεπε τουλάχιστον. Είναι παραμύθι του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν -πιθανότατα σε μορφή επιστολής- αν και οι περισσότεροι το ξέρουν από την ταινία της Disney. Η Μικρή Γοργόνα ήταν η κόρη του πατέρα των θαλασσών και ήταν έτοιμη να αφήσει την ζωή της και την ταυτότητα της σαν γοργόνα και να ζήσει σαν άνθρωπος.

Εικονογράφηση του παραμυθιού από τον Edmund Dulac.

Θα έλεγε κανείς πως η Μικρή Γοργόνα, η κατά κόσμον Ariel τελοσπάντων, είναι μια μικρή εγωίστρια με ουρά. Είναι όμως κάτι παραπάνω αν την μελετήσεις εις βάθος! Η Ariel ζούσε σε ένα περιβάλλον, εκεί που γεννήθηκε, μιας και δεν το επέλεξε η ίδια, και μ' εκείνα και μ' αυτά ένιωθε πως δεν ταίριαζε εκεί. Ένιωθε πως θα “ταίριαζε” καλύτερα στο περιβάλλον των ανθρώπων. Η μικρή είχε όνειρα και ελπίδες. Είχε όμως και έναν αυταρχικό πατέρα. Ένιωθε παράλληλα την πίεση από το ίδιο της το περιβάλλον. Και στην animated ταινία η μικρή καταφεύγει στην παρανομία, στην κακιά των κακών την μεγάλη Ούρσουλα.

Η παμπόνηρη Ούρσουλα όμως παίρνει την φωνή της μικρής σαν αντάλλαγμα. Η γυναίκα, λέει η Ούρσουλα, δεν ξέρει πόσο πολύτιμη είναι η φωνή της, μέχρι να την χάσει. Και εδώ επιτρέψτε μου να συμφωνήσω με την θεία Ούρσουλα και να πω πως δεν είναι μόνο οι γυναίκες αλλά και οι άντρες και γενικά ο απανταχού πληθυσμός δεν ξέρουν την δύναμη τους. Η δεξιοτέχνισσα του κακού της θάλασσας, θεία Ούρσουλα, θα την κάνει τελικά άνθρωπο -κυριολεκτικά- και την φωνή της μικρής την έβαλε σε ένα κοχύλι. Την δουλειά της κάνει και αυτή, μέρος της ιστορίας (της Disney) είναι...

Εικονογράφηση από την Margaret Tarrant.

Σε αυτή τη ζωή είτε στην επίγεια είτε στην θαλάσσια κάποιος έχει τον ρόλο του κακού και άλλος τον ρόλο του καλού... Για παράδειγμα οι κακές οι φώκιες τρώνε τα χαριτωμένα πιγκουινάκια. Αλλά οι ρόλοι εναλλάσσονται, οι πιγκουίνοι αν και είναι καημένοι τρώνε τα γλυκά ψάρια και αυτό τους καθιστά “κακούς” στο περιβάλλον τους.

Τι έκανε όμως την Ariel να καταφύγει στην κακιά Ούρσουλα; Η αγάπη, ο πόθος και η αισιοδοξία της για το μέλλον; Δοκίμασε να πείσει τον πατέρα της ότι ο κόσμος των ανθρώπων -εκεί που ήθελε να πάει και εκεί που θα ένιωθε καλύτερα να είναι- είναι καλός αλλά μάταια, τα προσωπικά του πατέρα της (έτσι λέμε τα ψυχολογικά και τις ανασφάλειες) δεν της το επέτρεψαν! 

Η μικρή είχε μια σπηλιά γεμάτη πράγματα από τους ανθρώπους, της άρεσε πολύ να συλλέγει πράγματα από ναυάγια βλέπεις. Όταν ανακάλυψε αυτό το πράγμα ο πατέρας της έγινε έξω φρενών... Θα έλεγε κανείς πως η μικρή τα είχε όλα. Κι όμως ήθελε να δει πως ζουν οι άνθρωποι, ήξερε μέσα της πως να κουνά την ουρά της δεν ήταν το ίδιο με το να τρέχεις. Ήθελε να πάει εκεί πάνω που είναι οι άνθρωποι, εκεί που οι άνθρωποι περπατούν, τρέχουν, χορεύουν, εκεί που οι άνθρωποι είναι ελεύθεροι. Θα έδινε τα πάντα να ζήσει μακριά από το νερό, έστω για μια μέρα...

Και τι έκανε ο πατέρας της; Ότι κάνουν οι περισσότεροι γονείς. Παραπονιέται και λέει ότι έχει δίκαιο και κάνει τα πάντα για να σε κρατήσει μακριά από τα όνειρα σου, μόνο και μόνο επειδή δεν είναι τα ίδια με τα δικά του... Αν και ήξερε αρκετά πράγματα η μικρή ήθελε να μάθει περισσότερα! Από πότε είναι αυτό κακό; Θέλησε να την κρατήσει μακριά από τον κόσμο των ανθρώπων θεωρώντας ότι αυτό είναι το καλύτερο για αυτήν, εμμέσως πλην σαφώς, αποφασίζοντας το μέλλον της!

Η ταινία της Disney κλείνει με happy end, όπως οι περισσότερες, όμως αυτό που μου κάνει εντύπωση είναι το πως τελειώνει η ιστορία στο πρωτότυπο παραμύθι του Δανού συγγραφέα, ψάξε το λίγο και θα με θυμηθείς... Οι ζωές μας δεν είναι σαν τα παραμύθια της Disney

You poor unfortunate souls!

Poor unfortunate souls, από την ταινία της Disney.

Ανδρέας Μουσουλιώτης (1939-2014)

Ο Ανδρέας Μουσουλιώτης ήταν παρών σχεδόν σε όλους τους πρώτους βασικούς σταθμούς του επαγγελματικού Κυπριακού Θεάτρου από το καλοκαίρι του 1961, στο Κηποθέατρο του νεοϊδρυθέντος τότε Θεάτρου Τέχνης (Κύπρου) μέχρι και τα πρώτα χρόνια λειτουργίας του κρατικού θεάτρου, Θεατρικού Οργανισμού Κύπρου.

Είναι δύσκολο να μιλάς για ανθρώπους που δεν γνώριζες αλλά τους ήξερες. Είναι οι λεπτές γραμμές, οι λεπτές αποστάσεις του ηθοποιού και του θεατή. Πριν λίγο καιρό έφτασε στα αυτιά μου ότι ο Ανδρέας Μουσουλιώτης είχε καρκίνο -αναρωτιέμαι γιατί όλα τα μέσα λένε επάρατη νόσο και δεν λένε καρκίνο. Ανησύχησα. Και ανησυχώ κάθε φορά που ακούω μια άσχημη είδηση για τα μεγάλα αυτά ονόματα του Κυπριακού Θεάτρου...

Μια σχεδόν πενηντάχρονη υπηρεσία

Το καλοκαίρι του 1961 ιδρύεται το Θέατρο Τέχνης, το οποίο με φρέσκους στόχους δίνει νέα πνοή στα θεατρικά δρώμενα του νησιού. Μεταξύ του θιάσου ήταν και ο Ανδρέας Μουσουλιώτης. Το Θέατρο Τέχνης υπό την επίβλεψη και σκηνοθεσία του Θάνου Σακέττα ανεβάζει σε παγκύπρια πρώτη παράσταση έργο του Σαίξπηρ, τη Δωδεκάτη Νύχτα, και συνεχίζει με άλλες παραγωγές μέχρι και την άνοιξη του 1962 που διαλύεται ο θίασος.

Τότε ιδρύεται ο Θεατρικός Οργανισμός Ανάπτυξης Κύπρου (ΟΘΑΚ) ο οποίος έμελλε να είναι ο μακροβιότερος επαγγελματικός θίασος στην ιστορία του Κυπριακού Θεάτρου πριν την ίδρυση του ΘΟΚ. Το καλοκαίρι του 1962 ο Ανδρέας Μουσουλιώτης λαμβάνει μέρος σε κάποιες παραστάσεις ενώ το φθινόπωρο του ιδίου έτους μεταβαίνει στην Αθήνα για να ολοκληρώσει τις σπουδές του στη Δραματική Σχολή του Θεάτρου Τέχνης Καρόλου Κουν με ένα εκλεκτό team (μεταξύ αυτών Νίκος Χαραλάμπους και Στέλιος Καυκαρίδης). Εκεί θα συνεχίσει την θεατρική του πορεία λαμβάνοντας μέρος κατά καιρούς σε παραστάσεις του Θεάτρου Τέχνης.

Επιστρέφει μαζί με τους συναδέλφους του το 1963 και ξανασυναντώνται με τον Θάνο Σακέττα και ιδρύουν το Εθνικό Λαϊκό Θέατρο Θάνου Σακέττα το οποίο ανεβάζει δυο μόνο θεατρικά έργα. Αργότερα συγκαταλέγεται στον θίασο του Εργατικού Θεατρικού Ομίλου ΣΕΚ (ΕΘΟΣ), μαζί με άλλους σημαντικούς αυτοδίδακτους ηθοποιούς (Κώστας Παπαμαρκίδης) και νέους ηθοποιούς (όπως ο Θάνος Πεττεμερίδης).

Στον ΕΘΟΣ θα συνεργαστεί επαγγελματικά για πρώτη φορά με τον Βλαδίμηρο Καυκαρίδη ο οποίος σκηνοθέτησε τρεις παραστάσεις στο πλαίσιο της προδιπλωματικής του εργασίας. Όταν ο Καυκαρίδης θα επιστρέψει από τις σπουδές του στη Ρωσία θα επιχειρήσει μαζί με άλλους ηθοποιούς να ανακινήσει τα θεατρικά δρώμενα του νησιού ιδρύοντας το Νέο Θέατρο ή το Νέο Μουσικό Θέατρο και στον θίασο του Νέου Θεάτρου συγκαταλεγόταν και ο Ανδρέας Μουσουλιώτης.

Μετέπειτα συνεργάζεται για δυο παραγωγές του Θεάτρου του ΡΙΚ που είχε ιδρυθεί το 1969 και το 1973 προσλαμβάνεται στον ΘΟΚ και παραμένει εκεί μέχρι και το 1988 ως μόνιμος ηθοποιός. Λαμβάνει μέρος σε πολλές ιστορικές παραγωγές όπως Μάνα κουράγιο και τα παιδιά της, Ο Βυσσινόκηπος, Μορμόλης και Ο Παπουτσωμένος γάτος καθώς και στην Λυσιστράτη σε μετάφραση-διασκευή του κύπριου ποιητή Κώστα Μόνη το 1981.

Μετά τον ΘΟΚ ο Μουσουλιώτης συνεργάστηκε με μια πλειάδα θεατρικών σχημάτων και θιάσων όπως ο Θίασος Παπαδημήτρη, Θίασος Κακουράτου και με το Σατιρικό Θέατρο, το Θέατρο Ένα και το Θέατρο Σκάλα αφήνοντας την δική του υπογραφή στο Κυπριακό Θέατρο. Μια διαδρομή περίπου πενήντα χρόνων, αμέτρητων εμπειριών και παραστάσεων. Ο Ανδρέας Μουσουλιώτης μπορεί να έφυγε από τη ζωή αλλά το θέατρο

Ο κάθε ένας από τους μεγάλους ηθοποιούς έβαλε το δικό του λιθαράκι στο Κυπριακό Θέατρο το οποίο τυχαίνει εμείς να απολαμβάνουμε σήμερα. Αναλογιζόμενοι την προσφορά του καθενός ξεχωριστά αυτά τα λιθαράκια μετατρέπονται, συνολικά, σε θεμέλια. Το Κυπριακό Θέατρο εξελίσσεται ακόμα, κτίζεται και αναπτύσσεται. Η δική μας δουλειά -και ευθύνη- είναι να σεβόμαστε την Ιστορία του Θεάτρου και να δίνουμε όλο μας το είναι στη σκηνή, καταρχάς, αλλά και πίσω από αυτήν και έξω από το θέατρο.